Radisav RISTIĆ: NALIČJE „OLUJE“

Podelite:

Dok Hrvati slavodobitno, kao najveći nacionalni praznik, obeležavaju dan kada su izvršili genocid nad svojim građanima srpske nacionalnosti, u Srbiji ođekuju glasovi osude takvog nečasnog slavlja. Reč je, o „Oluji“ tokom koje je sa vekovnih ognjišta proterano preko 250.000 ljudi, žena i dece, porušeno i popaljeno na stotine i hiljade domova, crkava i pravoslavnih nadgrobnih spomenika, a života lišeno preko 2000 žitelja Like, Korduna i Banije. O zločinima počinjenih tokom avgusta 1995. godine, nadugačko je i naširoko pisano i govoreno proteklih godina. Domaćem i svetskom javnom mnjenju nisu nepoznata zločinačka nedela povampirenog ustaštva, ispoljena tokom trajanja egzodusa nad nedužnim stanovništvom Republike Srpske Krajine (RSK). Na to su, nažalost, zaboravile međunarodne institucije i pravosudni organi, uključujući i Haški tribunal, koji se, navodno, zalagao za ljudska prava i strogo kažnjavanje žločinstava počinjenih nad civilnim stanovništvom.
U sećanjima na “Oluju”, kojom je po drugi put u 20. veku izvršen genocid nad Srbima u Hrvatskoj, oglašavali su se proteklih godina mnogi učesnici tadanjih zbivanja, uključujući i ljude koji su u to vreme zauzimali visoke položaje u RSK. Nisu, naravno, sporna njihova svedočenja o zločinima i zverskim masakrima hrvatske armade. Niko, takođe, ne spori njihova kazivanja da su Hrvati “Oluju” izveli uz blagoslov i svestranu moralnu i materijalnu podršku Zapada – SAD i Nemačke pre svega. Niko, isto tako, ne može da prigovori isticanju činjenice da je Piter Galbrajt, američki ambasador u Hrvatskoj, putem barjaktara na hrvatskom tenku, celom svetu nedvosmisleno potvrdio upletenost svoje zemlje u proterivanje Srba sa ognjišta koja su pre više vekova podizali njihovi pradedovi. Niko, dakle niko, pod nebeskim svodom, ne može da opravda hrvatski i američko-nemački genocid nad srpskim življem u nekada ponosnoj i viteškoj RSK.

„Posipanje pepelom“

Ali, kao što nema oprosta za gnusni čin Hrvata iz avgusta 1995. godine, nema oprosta ni za one Srbe koji su, bilo iz neznanja, neobaveštenosti, vojničke ili političke neukosti, u dobroj meri doprineli da hrvatska soldateska neverovatnim “blic-krigom” ovlada Krajinom. Kako je to uopšte bilo moguće kada se zna čime je sve raspolagala Vojska RSK? To pitanje i danas zaokuplja pažnju mnogih Srba, jer se još uvek dobro sećaju zvaničnih izjava čelnika Krajine o rešenosti da će se zemlja do poslednjeg čoveka boriti za odbranu svoje dece, domova, njiva i pašnjaka. Mnogi zvaničnici su se otvoreno kleli da noga hrvatskih snaga može kročiti u Knin samo preko njih mrtvih.
Autor ovih redova je, u svojstvu načelnika Službe za informisanje o OS, neposredno pre „Oluje“ boravio u Kninu, Gornjem i Donjem Lapcu, Gračacu, Srbu, Korenici, Plitvicama, Buniću i više drugih mesta u Lici i na Kordunu, a kasnije i u delu RSK u Baranji, gde je od mnogih zvaničnika – lokalnih i republičkih, slušao slična zaklinjanja. Tokom razgovora sa Milanom Martićem u Kninu, u novinarskoj beležnici i na video traci ostalo je pored ostalog zapisano “da se hrvatska šahovnica nikada neče zavioriti na Kninskoj tvrđavi“. U Komandi korpusa, takođe u Kninu, prilikom razgovora predsednika RSK Milana Babića sa sa komandantom Kninskog korpusa i njegovim saradnicima, Krajišnici su od vojske tražili pomoć u oružju kako bi se uspešno odbranili od sve češćih i žešćih napada Hrvata i njihovog otvorenog nagoveštavanja o proterivanju Srba sa tih prostora.. Ne zalazeći dalje u detalje o izjavama i obećanjima pojedinih političara i vojnih starešina, bez potrebe da ponovo, samo povodom godišnjica “Oluje”, citiramo stavove i izjave Franje Tuđmana, Stipe Mesića, Gojka Sušaka, Josipa Boljkovca, Martina Špegelja, i Šeksa o neophodnosti proterivanja Srba iz Krajine, sagledajmo i “drugu stranu medalje” o čijem se naličju malo zna, priča i izveštava. Reč je o odslikavanju nečinjenja, neodgovornosti, nestručnosti, pa i kukavičluka pojedinaca koji su bili odgovorni za sveukupnu borbenu spremnost i rukovođenje Vojskom RSK.
Ti nekadanji “eksperti” i “stratezi” – kreatori odbrambene politike RSK, redovno su govorili o svima dobro znanim zlodelima hrvatske strane, izbegavajući da bilo šta kažu o sopstvenim gresima. Nije čudno, stoga, što im mnogi Krajišnici i ljudi iz drugih krajeva, prigovaraju za “posipanje pepelom”, odnosno skidanja sa sebe bilo kakve odgovornosti za napuštanje Krajine na, kako neki tumače, nimalo častan način. Najozbiljnija je zamerka, pri tome, da su i političari i vojska, napuštajući bezglavo RSK, ostavili iza svojih leđa nezaštićen narod na milost i nemilost Hrvata žednih srpske krvi.

Neiskorišćene prednosti

Republici Srpskoj Krajini je leđa najpre okrenula Socijalistička Republika Jugoslavija, mada su njeni zvaničnici javno isticali da će joj priteći u pomoć i pružiti moralnu, političku, vojnu i svaku drugu podršku ukoliko na bilo koji način bude ugrožena od Hrvata. Poznato je, međutim, da je svaka obećavana pomoć izostala, navodno zato što su Krajišnici, bez ikakvog otpora, trenutno napustili svoju zemlju, tako da nisu stvorili neophodne uslove regularnim snagama SRJ da se uključe u borbena dejstva. Predsednik Slobodan Milošević je, kruži priča, vidno iznerviran razvojem događaja, na pitanje jednog od čelnika Vojske RSK šta da se radi, dgovorio: “Ubi se!”
Nezavisno od toga što što je Hrvatska imala punu podršku od SAD i Nemačke, neopoziva je činjenica da RSK nije trebala, niti smela, da za nepuna četiri dana položi oružje pred genocidnim Hrvatima. Jer, Krajišnici su posedovali ljudski i materijalni potencijal koji je obezbeđivao ne samo uspešan otpor, već i konačan vojnički ishod u svoju korist. RSK je, na primer, posedovala savremeno pešadijsko, artiljerijsko, oklopno, protivvazdušno, raketno i drugo naoružanje. Dugo su tokom trogodišnjih čarki i sukoba bili znatno superiorniji i u broju borbenih aviona i helikoptera. Hrvati su jedino imali prednost u broju operativne vojske, koja je iznosila 2,5:1, ali to, s obzirom na konfiguraciju teritorij
nije predstavljalo nikakvu prednost. Krajišnici su bili u poziciji da brane svoju, a ne da posedaju tuđu teritoriju. Hrvati bi morali da borbom osvajaju teritoriju bogomdanu za odbranu. Za razliku od Hrvata, koji bi, da je bilo odbrane, trpeli nesagledive gubitke u živoj sili i tehnici, Srbi su, s taktičkog, operativnog i strategijskog stanovišta gledano, bili u situaciji da mesecima i godinama uspešno brane sve delove svoje države.
Još su nepovoljniji uslovi za napadača bili u pogledu angažovanja oklopno-mehanizovanih jedinica. Usmerena isključivo na teško prohodne i kanalisane komunikacije, sva ta tehnika bila bi prilično lak plen za branioce koji su raspolagali svim vrstama protivoklopnog naoružanja, uključujući i odgovarajuće raketne sisteme. Na terenima kakvi su prilazi Kninu, recimo, tenk i svako drugo borbeno vozilo može se neutralisati flašom benzina, a da ne govorimo o masi protivtenkovskih mina, tromblona, ručnih reaktivnih bacača, topova i raketa, u kojima RSK nije oskudevala. Hrvatski tenkovi su, međutim, slavodobitno – bez ijedne ogrebotine, ušetali u Knin i druge gradove i sela Krajine.
U očekivanom, nikako iznenadnom, napadu na RSK, hrvatska artiljerija i rakete nemilosrdno su dejstvovali po nezaštićenim srpskim mestima, čime je u praksi potvrđivano da je Hrvatska dosledna naslednica fašističke Nezavisne Države Hrvatske čiji je krajnji cilj bio uništenje svekolikog Srpstva. Normalno je, vojnički logično i opravdano, da se, ako postoje uslovi, napadaču uzvrati istom merom. Srbi u Krajini su takve uslove imali, ali ih nisu iskoristili. Baci li se makar i površan pogled na geografsku i topografsku kartu i laiku će biti jasno da su mnogi hrvatski vojni ciljevi mogli biti izložena snažnim vatrenim udarima artiljerijskih i raketnih jedinica Vojske RSK. Pored šireg područja Zagreba, potencijalni vojni, privredni i komunikacijski ciljevi koji su, imajući u vidu raspord srpskih snaga u Krajini, mogli biti tučeni, bili su prostori oko Splita, Šibenika, Zadra, Gospića, Karlovca, Siska, Slavonskog Broda, Vinkovaca, Osijeka… Nije teško zamisliti kako bi izgledali ti prostori, zahvaćeni dejstvima raketnih sistema, artiljerijskih jedinica i avijacije. “Oluje” u tom slučaju ne bi bilo, a ako bi posle toga i bilo pokušaja sa hrvatske strane, više bi ličila na lagani povetarac, a euforično raspoloženje i rasplamsavanje osvajaćkih apetita Franje Tuđmana i njegovih bojovnika, predstavljali bi neostvareni san.

Nerazumni potezi

Povlačeći se bezglavo ispred “Oluje”, Vojska RSK ostavila je Hrvatima brdo ratne tehnike, municije, zaliha hrane i drugih materijalnih dobara. Hrvatskoj je, pored ostalog, prepušten veliki broj tenkova, oklopnih transportera, artiljerijskih oruđa raznih kalibara i drugo savremeno naoružanje i vojna oprema. Ta sredstva su Hrvati odmah stavili u borbenu upotrebu, okrećući ih prema njihovim doskorašnjim vlasnicima. Očigledno je da su vojni eksperti RSK i u ovom slučaju načinili neoprostivu grešku. Jer, nije bila potrebna nikakva posebna mudrost da se naoružanje, koje se nije moglo izvući, blagovremeno onesposobi ili uništi. To u sličnim situacijama čine sve vojske na kugli zemaljskoj, samo Vojska RSK, u bezglavom begu, nije to stigla da učini. Računajući na sigurnu vojnu pomoć SRJ, nijedno skladište naoružanja i vojne opreme nisu pripremili za evakuaciju ili uništenje. Nisu se čak potrudili da onesposobe ili umište nišanske sprave i druga elektronska sredstva bez kojih bi upotreba tenkova, artiljerijskih oruđa i raketnih sistenm bila nemoguća i koja bi, bar u prvo vreme, predstavljala gomilu gvožđa. Među Krajišnicima nije bilo, kao u nešto ranijem vremenu, nijednog Milana Tepića, koji bi, žrtvujući sebe, digao u vazduh sve što bi moglo da koristi neprijateljima njegovog naroda.
Imajući sve u vidu, bizarno je da se i danas, povodom svake godišnjice, “prežvakavaju” jedne te iste priče. Treba, osim njih, iskustveno govoriti i o sopstvenim slabostima i evidentnim greškama počinjenim tokom “Oluje”. Valja izvući određene iskustvene pouke, samokritički se osvrnuti na sve što nije bilo dobro tokom rata u RSK, kako nam se nikada više ne bi ponavljale “Oluje” i srpski narod izlagao genocidu svojih vekovnih dušmana. Nikada Srbi ne smeju dozvoliti da njihovi “narodni prvaci”, sa svojim najbližim saradnicima, vojnim čelnicima i porodicama, ostave iza svojih leđa kolone izgladnelog, uplašenog, nezaštičenog i demoralisanog naroda.
Radisav RISTIĆ

Podelite:

Ostavite komentar

Please enter your comment!
Please enter your name here