Kako je kod Srba ispraćen nastanak fotografije 1839. godine

Podelite:

Opisana u starom veku od Aristotela, kamera opskura je, naročito od vremena renesanse, služila slikarima i arhitektima kao pomoćno sredstvo u prenošenju crteža iz prirode. Pioniri fotografije su poznavali principe prenošenja svetlosnog odraza iz prirode na određenu podlogu, ali je svaki na svoj način nastojao da taj svetlosni odraz fiksira i sačuva zauvek.

Nedugo nakon nastanka prve fotografije započela je Nijepsova saradnja sa Lujem Dagerom (Louis Jacques Mande Daguerre), čiji je rezultat  fotografija  nazvana  dagerotipija  1839.  godine.

Luj Dager, Temple bulevar – prva fotografija na kojoj je uslikan čovek

Francuska  akademija nauka je već iste godine (19. avgusta) priznala Dageru autorsko pravo za pronalazak fotografije, a francuska vlada je otkupila taj pronalazak i poklonila ga čovečanstvu.

Luj Dager

Dager je bio poznat srpskoj javnosti i pre nego što je predstavljen njegov najznačajniji pronalazak – dagerotipija. Serbske narodne novine iz Pešte su donele vest o tome da su izgorele njegova slavna diorama, zatim umetnička zbirka i “četrdeset risovanija koja je on sredstvom svog izobraženija svetlošću sunca svršio “. Tih “četrdeset risovanija” bile su, zapravo dagerotipije, o kojima će srpska štampa mesec dana kasnije detaljno obaveštavati kao o novom i velikom otkriću.

Novine srbske, koje su tada izlazile u Kragujevcu, preuzele su pomenutu vest iz peštanskih novina, i čitaocima u Srbiji objasnile da je “prekrasna diorama” zapravo “hudožestveno, očima kroz uveličavatelna stakla, predstavljenie predela kakovog ili varoši onako, kao što bi čovek pred sobom u samom estetsvu gledao.”

Srpska novina ili Magazin za hudožestvo, knjižestvo i modu, 01. januar 1839.

Jasno je da diorama ili “magičeska predstavlena”, kako ih Novine srbske još nazivaju, nije bila potpuno razumljiva piscu ove kratke vesti, pa verovatno ni čitaocu, ali vest je objavljena, jer je ukusu tadašnje publike i u Srbiji bilo zanimljivo sve ono što se odnosilo na pozitivističku tačnost i preciznost u prikazivanju sveta.

Prve vesti u Srbiji o pronalasku dagerotipije saopštio je 5. aprila 1839. godine list Magazin za hudožestvo, knjižestvo i modu, (broj 28), što znači skoro pet meseci pre zvaničnog objavljivanja izuma fotografije.

Ubrzo nakon obelodanjivanja pronalaska fotografije, 19. avgusta 1839. u Parizu, ova delatnost se pojavila u austrougarskim i južnoslovenskim zemljama, pa i u Kneževini Srbiji.

Izvori:
Zorica Netaj, Počeci fotografije 1839-1900;
Milanka Todić, Fotografija i slika; Cicero, Beograd, 2001
Foto muzej

Podelite:

Ostavite komentar

Please enter your comment!
Please enter your name here