Srpstvo Crne Gore

Podelite:

NATIONAL GEOGRAPHIC,1908.g.

OBE ZEMLJE SU NASELJENE SRBIMA, slovenskim plemenom koje se tu nastanilo oko 650.g., na poziv cara Iraklija (ovo je opšte prihvaćena teza sa kojom se ne slaže većina autora prim.autora sajta), koji je za njih imao plan da budu nešto kao grudobran protiv Avara. U periodu od XII do XIV veka (autor misli na vladavine kralja Milutina i cara Dušana, nap. Ur. NG Sr) kraljevstvo Srba je zauzimalo i Bosnu, Albaniju, Makedoniju, Tesaliju, deo Bugarske i sve grčke otoke osim Atike i Peloponeza. Kad su Turci osvojili zemlju, grupa Srba se povukla u planine sada poznate kao Crna Gora. Na tim planinskim vrhovima, koji variraju 2500-8000 stopa (1stopa = 0,3048 m, nap.ur.NG Sr), oni su se uspešno branili od stalnih napada moćnih otomanskih sultana.
Prva reportaža u National Geographic-u o Srbiji i Crnoj Gori je publikovana 1908.godine, u novembarskom broju. Srbsko izdanje ovog časopisa u svom prvom broju (novembar 2006.g.) donosi ovu reportažu u originalu.

Srbija je, približno, veličine Vermonta i Novog hempšir zajedno (do Balkanskih ratova Srbija se prostirala na približno 54.000 km2, nap. ur.NG Sr), dok je Crna Gora veličine tri Roud Ajlenda (priblizno 13.000 km2, nap. Ur. NG Sr ). Malena Crna Gora može da se ponosi time što nikad nije bila osvojena od Turaka.​​
​Srbija je prikladno nazvana, tj.prekrštena u „Raj za siromahe“, iako tokom našeg puta sa kraja na kraj te zemlje nismo sreli ni jednog jedinog prosjaka, dok je poljoprivrednih radnika bilo skoro isto kao i malih farmera u Engleskoj. Ali Srbi imaju lepši naziv za njihovu rodnu zemlju „Bašta Balkana“, koja je, nesumnjivo, najslikovitija i najplodnija od svih balkanskih zemalja. Dalje, kako sa ravnih, močvarnih obala Dunava zalazite u unutrašnjost zemlje, obradive površine postaju bogatije a krajolik sve lepši, iako Srbija nije, kao Bosna, zemlja konfora i bezbednosti. Ovde morate da se borite sa neravnim, ponekad i opasnim terenima, daleko od železničkih šina, dok neki od seoskih puteva noću nisu potpuno sigurni.
​“Srbija je poljoprivredni eldorado, i ako neobrazovani seljak sada može živeti po staromodnim metodama, onda, šta se ne bi moglo postići kapitalom i mašinerijom? Sumnjam da sada postoje parni plugovi duž cele zemlje, ipak, sreo sam najmanje šest zemljoradnika u Kragujevcu kojima je godišnji prihod između 300 i 500 funti. Svake sezone ima dva prinosa sena, pšenice i ječma, dok kukuruz, ovas, konoplje i duvan rastu kao korov! Samo uzgajanjem svinja mogu da se zarade milioni, dok bi uzgajanje konja i stoke na veliko bilo isto toliko unosno. “ – H. de Vint
​Fizički, Crnogorci su među najvećim i najlepšim ljudima u Evropi, a uslovi njihovog planinskog života u siromašnoj zemlji razvili su karakteristike po kojima se oni lako razlikuju od Srbijanaca. Ratnički su narod, uvek spreman da se podigne na oružje protiv spoljnjeg osvajača i neprijatelja, i isto tako spremni su da brane svoje domove, što smatraju svojim pravom. Oni, stoga, imaju reputaciju da su uzbudljivi, svađalice i nasilni, ali svaki čovek, čak i onaj najsiromašniji, ima ponos i držanje džentlmena. Krađa im je nepoznata, a skoro i da nisu čuli za pijanstvo. U skorasnjem izveštaju jednog gradskog zvaničnika pisalo je da je bilo samo pet ljudi koji su u zatvoru proveli pola godine, zbog sablasne priče na uštrb narodnog morala. Žene su naširoko cenjene. Žena se sa sigurnošću može kretati bilo gde u zemlji.

​Vizantijski izvori o Srbima u Duklji (Zeti)

Picture

Knez Stefan Vojislav sa Dukljanima nakon pobede nad Vizantincima kod Bara 1042. god.
​​Vizantijski (Romejski) autor Jovan Skilica (XI vek) piše da je arhont Drača (vizantijski dostojanstvenik) skupio oko 60.000 vojnika i krenuo na Stefana Vojislava, vladara Duklje (Zete):

​“SRBI su njima (Vizantijcima), kako se priča, namerno dozvolili i dopustili da ulaze dok se on (arhont Drača) nije brinuo niti o povratku, niti je ostavljao dovoljno jaku stražu po tesnacima, dok su SRBI (odnosi se na Dukljane) zauzeli i čuvali tesnace i strmovit mesta na putu i čekali na povratak Vizantijaca… „Dalje Skilica piše da su Vizantijci doživeli veliki poraz. (Vizantijski izvori za istoriju naroda Jugoslavije, tom 3, strana 161, Beograd, 1959.).

Picture

Stefan Vojislav, srbski veliki župan
Drugi vizantijski istoričar, KEKAVMEN, piše o ratu između knjaza Stefana Vojislava, vladara Duklje (Zete) i Vizantijaca, 1042.g., razlikujući se od Skilica u podatku o broju vizantijskih vojnika koji su učestvovali u tom ratu.

Kekavmen, uz ostalo, piše:

„Tako uradi u Duklji, Travunjanin SRBIN, kapetanu Drača, Mihailu, sinu logoteta, i uništi njegovu vojsku koja je brojala preko 40.000. Pomenuti, naime, kapetan, ušavši u Duklju opljačka je, a vraćajući se zateče klisure kroz koje je bio ušao, zaposednute i bi zarobljen… “

​(n.d. strane 210. i 211).

Skilica piše da „Mihailo, Stefanov sin (Stefana Vojislava) koji je posle oca postao vladar Tribala i Srba, sklopi ugovor sa carem i bi upisan među saveznike i prijatelje Romeja i bi počastvovan prosparetskim sanom.“
(n.d., str.162).
Opisujući borbe cara Samuila, sa zetskim knjazom Jovanom Vladimirom, vizantijski autor KEDRIN, pominje „Tribale i Srbe“, kao narod kojim vlada Jovan Vladimir. (N.d., str.463). Zetski vladar, knjaz Jovan Vladimir, prvi je Srbin koga je Srpska pravoslavna crkva proglasila za sveca.
Picture

​Katolički prelati o pripadnosti srbstvu u XVI u XVII veku stanovništva na prostoru na kome je današnja Crna Gora

Picture

​Marko Jacov je u knjizi „Spisi tajnog vatikanskog arhiva XVI-XVII veka“, Beograd, 1983, objavio izvještaje kotorskih i barskih biskupa, kao i nekolicine katoličkih misionara, adresovanih na rimskog papu, u kojima su autentična svedočenja o srbskoj Crnoj Gori i Brdima u XVI i XVII veku.

Kotorski biskup, Hijeronimusa Ruska, izveštava Vatikan, 5.oktobra 1592.g .:

„U celoj biskupiji ima šest paroha, od kojih trojica vrše pravoslavne obrede, ne priznaju prvenstvo toj Svetoj stolici niti rimskom Papi, već kupuju crkvene činove od RAŠANSKOG episkopa na Cetinju (odnosi se na cetinjskog mitropolita), pogrešan stav imaju u pogledu ishodišta Duha Svetoga , poriču postojanje čistilišta, a taj narod prihvata iste one verske zablude na koje sam ja veoma često u svojim besedama i opomenama upozoravao da napuste zablude, da priznaju istinu, i da poštuju neprikosnovenu Rimsku crkvu, kao majku i učiteljicu svih crkava … “

Kotorski biskup obaveštava rimsku kuriju 1608.g.
„Kotorski grad, nekad nazvan Askrivium … pod vlašću Venecijanaca … opkoljen sa svih strana Turcima i Rašanima, pravoslavnim šizmaticima, i ovde-onde zaštićeni planinama; ugledan nekada i drevan, no sada krajnje siromašan (jer su užasni Turci tiranski uzurpirali veći deo njegove teritorije) … „(Navedene delo, str.26)

Kotorski biskup piše Vatikanu, 5.septembra 1614:
„… Broj onih koji primaju Sveto Pričešće u gradu je oko 1.600. U utvrđenju u Perastu oko 1.200. U okolnim selima živi oko 500 Rašana tj. SRBA, a onih koji žive na teritoriji biskupije ima više od 6.000.“ (M.Jacov, navedeno delo, str.28).


​Katolički misionar Domeniko Bubić, izveštava Svetu kongregaciju za propagandu vere (čuvenu inkviziciju), u Rimu, 1628 .:
„… Crna Gora je deo kraljevine Srbije. Ima 50.000 stanovnika. Najveći deo je srbskog obreda pod nadležnošću PEĆKOG PATRIJARHA i mitropolita cetinjskog …“ (Arhiv Svete kongregacije za propagandu vere, Rim, v. 261, f. 358, 363 r.).

Katolički misionar Leonardis izveštava, 1638.g.,
Svetu kongregaciju da u Crnoj Gori postoje 72 kneževine, koje su „sve staroslovenskog SRBSKOG obreda“ … (Arhiv Svete kongregacije za propagandu vere, Rim, v.157, f. VI r. , KSI r.).

Isti misionar javlja 1642, da je bio na Cetinju i kaže da „tamošnji narod i crkva slave svetog Uroša, KRALJA SRPSKOGA“. (Arhiv Svete kongregacije za propagandu vere, Rim, V.60, f.502 r., 460 r.)

Katolički misionar, Đovani Paskvali, izveštava Svetu kongregaciju za propagandu vere 1643:
„… U Crnoj Gori žive SRBI šizmatici i jeretici. Ima ih oko 7.000 duša“. (Arhiv Svete kongregacije za propagandu vere, Rim, v.261, f. 185 r.)

Kotorski biskup F. KRUTE, izveštava Rimsku kuriju, 1. marta 1692 .:
„… A budući da se o praznicima većina … SRBA, kako nazivaju otpadnike od katoličke unije, skupljaju u ovom gradu, opominjemo sveštenike da im predoče stanje vječne osude u koju dolaze kao članovi otpadničke crkve, ukoliko ne priznaju Papu kao vrhovnog poglavara, i ukoliko ne ispovedaju pravu rimokatoličku veru, i da ih pristojno i ljubazno, kako priliči, savetuju da se u propovedanju vere drže propisa koje je za istočnjake izdao edikt Presvijetli Gospodar nas Urban VIII. Da se naročito pre svega pobrinu da se to sigurno sprovede kod SRPSKIH SVEŠTENIKA i kaluđera … „(M.Jacov, navedeno delo).

Kotorski biskup izveštava Rimsku kuriju, 21.oktobra 1688:
„… Juče je dočao k meni Visarion, biskup sa Cetinja, u Crnoj Gori, SRPSKOG OBREDA, i doneo mi zatvoreno pismo PEĆKOGA PATRIJARHA, toplo se preporučujući da ga dostavim u Rim kako bi sigurno dospielo u ruke Vaše Svetlosti; kako mi je pomenuti biskup rekao, patrijarh želi da žive pobožno … “

Barski nadbiskup izveštava Rimsku kuriju, 27.februara 1684 .:
„… Među stanovnicima grada Bara, dobar deo su oni koji su nasilno poturčeni. U gradu i u selima pod svetovnom vlašću ima oko 800 Turaka, 700 katolika, a ostali su SRBI pravoslavci. U Crnoj Gori, Kucima, Hotima, Kastriot, Gornjoj i Donjoj Zeti, ima 10.000 duša SRBA pravoslavaca, među kojima nema ni jednog katolika, a ima oko 2.000 Turaka i nasilno poturčenih, koji se spolja predstavljaju kao nevjernici, kao neki u Baru, a među sobom tvrde da su hrišćani. “ (M.Jacov, Spisi tajnog vatikanskog arhiva, str.4.)

Kotorski biskup izveštava rimsku kuriju, 1.marta 1692 .:
„… SRBSKI, odnosno pravoslavni obred uočljiv je u ovim krajevima, pa čak i u gradu imaju crkvu Sv.Luke Jevanđeliste za lokalno stanovništvo; Nečuvene skandali izbijaju zbog krajnje neprosvešćenosti sveštenstva koje vodi duše ovih ljudi – do te mere, da se pored praznoverica javlja i prodaja zvanja, tu prljavu trgovinu primenjuje čak i za služenje liturgije za bolesne tj. još naplaćuju, tu su i pogrešna učenja, pa ih zbog svega toga, naročito zato što javno ispovedaju neprijateljstvo prema katolicima, svi zovu šizmaticima … „( M.Jacov, navedeno delo, str.156.)

Kotorski biskup izveštava Rimsku kuriju, 25.marta 1695.g., o situaciji u njegovoj biskupiji:
„… Osim rečenih 14 sela ima jos 3, naime, Ljuštica, Krtole i Ljesevići, koji čine oko 1.500 duša, od kojih su 1.200 pravoslavni Rašani koji imaju parohe tu rođene, koji samo utoliko poznaju pravilnik što vrše obrede prema pravilima koje je izdao papa Kliment VIII; ostali pak su katolici … „(M.Jacov, navedeno delo, str.10.)

U izveštaju KOTORSKOG BISKUPA, 10.februara 1702.g., upućenom Rimskoj kuriji, kaže se:
„… Otkad nejako nosim svoje teško breme, u ovoj surovoj zemlji, što naporom, sredstvima i upornošću, što pokazujući se ljubaznim prema susednom SRPSKOM biskupu sa Cetinja, pod koga potpada ceo svet toga obreda u našoj okolini, uspeo sam da ne izgubim ni jednog, kao što su to činili u prošlosti. Ali kako sve više zalazim u ove poslove, tako vidim sve veće opasnosti, jer ima dve godine, od kada je promenjen biskup. Zamenio ga je Crnogorac, poznat kao nasilnik, raspusnik i žestoki neprijatelj katolicizma: u njegovom upravljanju vide se veoma loši postupci, a on svake godine redovno posjećuje svoj narod, pa tom prilikom i moju biskupiju, što meni veoma smeta. “

(M.Jacov, navedeno delo, str.152). Taj „nasilnik“ je glavom mitropoliti Danilo Petrović Njegoš.

KOTORSKI BISKUP izvještava Rimsku kuriju, 6.januara 1741, o stanju na teritoriji svoje biskupije:
„… Druga opština koja se zove Prčanj ima 708 katolika i 153 SRBA šizmatika. Treća opština Dobrota ima 719 katolika i 18 SRBA šizmatika. Na severu, 3000 koraka od Perasta leži Risan u jednoj uvali koju čini Risanski zaliv, po kome je Risan i dobio ime. Nekad slavan grad, ali su burna vremena učinila svoje, djelimično usled zemljotresa razrušen je ili potonuo u more; sada životari kao opština, uglavnom grupe varvara, koju čine 850 pokvarenih SRBA šizmatika, među kojima živi jedna jedina porodica katolika od 14 članova … “

(M.Jackov, navedeno delo, str. 175).

J. ANTONIUS, KOTORSKI BISKUP, piše Rimskoj kuriji 6.januara 1747:
„… I SRPSKI šizamtici koji žive u gradu (Kotoru), kao što već rekoh, imaju crkvu, a krasi je ime Svetog Jevanđeliste Luke. Ona je nekada bila u vlasništvu Latina, ali kada su odlukom Presvjetlog Gospodara 1684. godine, SRBI prestrašeni ratovima prebegli u grad (ranije su, naime, živjeli po ravnicama), ova crkva im je već bila ustupljena, naravno samo dok ne prestane rat…

Oslanjao se pre svega na te razloge da se izopačenje ne povredi ugled koji je katolički biskup dao pravoslavnoj crkvi i da se SRPSKI šizmatici, oslobođeni ove prividne potčinjenosti koju očigledno teško podnose, ne izbezobraze u gradu…

SRPSKI parosi birani su kako u gradu, tako i u biskupiji, od strane šizmatičkog episkopa sa Cetinja…

Stanovništvo cele biskupije broji oko 14.150 duša. Deli se na one koji su se uzdigli do rimokatolika, njih 6.620 i 7.630 SRBA koji slede šizmatičke i pravoslavne pogreške. Među katolicima, kako u gradu tako i u biskupiji, služba se vrši na latinskom, samo se Poslanica i Jevanđelje tumače na ILIRSKOM… šizmatici pravoslavnu liturgiju drže na SRPSKOM narečju…“

(M.Jackov, navedeno delo, str 278. i 289).

HRVATI I SLOVENCI O PRIPADNOSTI CRNOGORACA SRBSKOM NARODU

Picture

Povratak crnogorske čete iz bitke
Slovenac JERNEJ KOPITAR piše, 12.januara 1830.g., Vuku Karadžiću: navodi da „uči dobro“ srpski jezik i da će „uskoro pisati SRPSKOM mitropolitu na Cetinju“. (Dr. Petar Popović, Crna Gora u doba Petra I i Petra II, Beograd, 1951).

Hrvatski istoričar, Franjo Rački, u svome djelu „Borba Južnih Slovena za državnu neovisnost u XI veku“, 1973.g., uz ostalo, piše:
Godine 1028, „SRPSKE zemlje bile su pod vlašću domaćih župana i knezova… Takve županije ili kneževine sa samoupravom behu Srbija, Zahumlje, Trebinje i Zeta ili Duklja, svaka od njih pod sopstvenim knezom ili kadšto ujedinjene…

SRBSKI pokret (protiv Vizantije), poteče i sada iz Zete, gde je državna samosvest SRBSKOGA NARODA najbudnija ostala. Ovde je i sada vladala ona porodica kojoj je sv. Vladimir nekoć pripadao, a na Kneževskoj stolici sedeo mu bratučed, kome je po izboru domaćem bilo ime Dobrislav, po stranom Stjepan, inače Vojislav … “

Racki navodi, po Georgiju Gedrenisu, grčki izvor o ratu između Vizantinaca i Vojislava, 6.oktobra 1042: „Povede vojsku u klance (vizantijski vojskovođa), strmim kršem razderane i tako uske, da ni dva konjanika ne mogahu uporedice ići. SRBLJI hotimice uzmicahu i pustiše ga uljesti, doćim on niti se za povratak brinuo, niti je dovoljnom stražom one klance poseo … Ali SRBLJI posedoše klance i prodolice i čekahu na povratak njegov … „

​O zetkom vladaru Mihailu, Racki kaže:
„Tako je veliki župan Mihalja UJEDINIO SRBSKE ZEMLJE, a sada je mogao pomišljati na oslobođenje saplemenika svojih ispod grčke vlasti.“

Slovenački slavist, FRANC MIKLOŠIĆ,
u svom delu „SRBSKA DINASTIJA CRNOJEVIĆA“ (1886), na nemačkom jeziku, opisuje ulogu Crnojevića u odbrani poslednje slobodne SRPSKE ZEMLJE, ZETE, od turskih zavojevača.

Hrvatski biskup, JOSIP JURAJ ŠTROSMAJER,
piše, septembra 1887, Jovanu Sundečiću, sekretaru knjaza Nikole. Kaže da je dobio „prekrasni list“ od knjaza Nikole “

„… Ja sam mu opširno odgovorio. Nijesam ja nikad o Knezu i njegovoj slavnoj porodici dvoumio, nego mi se pričinilo da ima u svakom dvoru, pa i u momu, tako i na cetinjskom, laskavaca i puzavaca, kojima je zavidno, što se vladika sokački dobro pazi sa knjazom, DIKOM i PONOSOM SRBSTVA. U tome obziru zlo se uređuje Glasnik crnogorski, a on bi imao biti UZOR Srbstva i Jugoslavenstva; a šta biva? “ Zatim Štrosmajer kritikuje što je „Glas Crnogorca“ pisao da je štokavski dijalekt – SRPSKI dijalekt.

Hrvatski političar, FRANO SUPILO,
piše u članku „Zdrava politika“ u listu „Nova misao“, 1901, o stranim idejama u hrvatskim zemljama. Prva i druga su germanska i mađarska. „Treća, napokon, ideja, koja bi se htjela raširiti preko hrvatskih zemalja, jest SRPSKA, i ko dolazi u dodir sa SRPSKIM elemenstom, bilo domaćim, bilo onim iz Srbije i CRNE GORE, tome ne treba dokazivati ovu tvrdnju … SRPSKA IDEJA ima na svom putu, doduše, taj peh što je preslaba i što se sama ne može skalupiti u jedno jedinstvo, jer tu se bore o prvenstvu dve dinastije, Obrenović – srbijanska i Petrović – crnogroska … “

„Naši SRBI“, naslov je Supilovog članka u „Novom listu“ (1900), u kome, pored ostalog piše:

„… Pravoslavno-klerikalni elemenat ima više izgleda na uspeh, jer on svoje srpstvo temelji samo na vjerskom fanatizmu. Ali i on ima samo negativan program: rušenje Hrvatske. U pozitivnom, ma bio on i platonistički, nesložniji nego ikad pre: kome da simpatizira? Srbiji ili CRNOJ GORI? Obrenovićima ili Petrovićima-Njegušima? Ova SRBSKA dinastička BORBA odražuje se i na Srbima po hrvatskim zemljama. Bilo je doba kad su naši Srbi iz mržnje na Milana gledali na CETINJE. Ženidba kralja Aleksandra, doduše, nije oduševila Srbe, ali ih je još manje ushitila ženidba crnogorskog Knjaževića Danila (Nemicom), radi razloga srpstvu poznatim … između ovih dviju struja vode se danas prigušene ali simptomatične prepirke: ko je SRPSKI POJEMONT? Oko koga se ima grupisati SRPSTVO „… „

Picture

​STJEPAN RADIĆ, u članku „Hrvati i Srbi“ (1909), uz ostalo, piše:
„… Eto nam tu, najpre, kolevka stare srpske države i u neku ruku geografskog čvora svih srpskih zemalja, eto nam Stare Srbije sa Kosovom. Tu danas Srbin nije siguran ni na svome imetku, ni svojoj glavi, ni časti svoje žene, ni životu svoje dece: pa zato otuda bježe glavom bez obzira, ako je takve sreće da ima kamo pobjeći, jer ni Srbija ni Crna Gora ne mogu da prime na svom teritoriju toliko turskih podanika … „

U članku „Hoćemo u jugoslovenskom jedinstvu svoju hrvatsku državu“ (1918), Stjepan Radić kaže:
„… Dapače, ni onda kad bi SRBI u Kraljevini Srbiji i u KRALJEVINI CRNOJ GORI izjavili da oni kane obadvije te kraljevine izbrisati i da žele sa svim OSTALIM SRBIMA, s nama Hrvatima i sa Slovencima, stvoriti jednu jedinstvenu državu, bez ikakvih unutrašnjih granica , ni onda ne bismo mi Hrvati izbrisali svoje hrvatske države… „ (“ Politički spisi „Stjepan Radić, Zagreb, 1971)

Slovenkinja, DR TEREZINA JEMKOVA, u putopisnom tekstu „U Crnoj Gori“,
objavljenom u listu „Slovenski narod“ (Ljubljana, 1897) – govori o NJEGOŠU kao „NAJVEĆEM SRPSKOM PJESNIKU“. Piše da ju je zanimalo da li je Mažuranićev spev „Smrt Smail-age Čengića“ „prodro u široke SLOJEVE SRPSKE“. Kaže da je čula o Smail-aginim zločinima „i od kočijaša“.

„Svuda sam primjećivala, da je narod veoma pametan, DA DOBRO ZNADE SVOJU SRPSKU PROŠLOST, pa mu i literatura nije nepoznata …

Knjaz NIKOLA je i dušom i telom SRBIN – Crnogorac … Knjaz Nikola je pravi sledbenik sv.Petra I i svetog Save, prosvetitelja SRPSKOG NARODA … On je (knjaz Nikola) VELIKI SRPSKI PJESNIK … „Za pjesmu knjaza Nikole „Onamo ‘namo“ veli: „To je PRAVA HIMNA SRPSKA“ („Luca“, jul-avgust 1879).

DR FRANC ILEŠIĆ, predsednik, i MILAN PRIGELJ, sekretar Matice slovenske (slovenačke), poslali su, 13.novembra 1913, pismo Odboru za proslavu stogodišnjice rođenja Vladike Rada:
‘Matica slovenska’, kao predstavnica kulturnih nastojanja slovenačkog naroda, pridružuje se … častiocima jasne uspomene velikog pjesnika ‘Gorskog vijenca’, Petra II Petrovića.

Filozofija SRPSKE ISTORIJE donela je sa sobom, da se stogodišnjica dubokoumnog filosofa – pjesnika može slaviti u vreme, kad je čeznućem njegovo postalo istinom – u doba velikih pobeda i nove slobode SRPSKOG NARODA.

Kao što je slovenački narod u dubini srca pratio radost i žalost sjajnih i teških ratnih događaja, tako se evo time voli sjećati i kulturne slave SRPSKOG NARODA.

Želeći da se kultura i SRPSKOG i slovenačkog naroda što više spoje, te bi naši kulturni radnici bili u onako tesnim vezama, kao sto su bili Petar II Petrović i sin slovenačke zemlje Stanko Vraz, izdala je Matica slovenska g. 1909, prevod „Gorskog venca „.“ ( „Zapisi“, mart 1937).


​Slovenac DRAGUTIN GUSTINČIĆ, član KPJ, piše, uz ostalo 1923:
„… Ako Crnogorci traže danas svoju republiku ili autonomiju (ogromna većina Crnogoraca nije tražila ni jedno, ni drugo -B.J.), mi je moramo prihvatiti u svoj program i ozbiljno raditi za nju, I AKO SU ONI PO JEZIKU I PO KRVI, čistiji SRBI OD SVIH OSTALIH SRBA … „(Latinka Perović, Debata o nacionalnom pitanju u NRPJ 1923, Beograd, 1974).

Slovenački istoričar ANTON MELIK, piše u svojoj „Istoriji Srba, Hrvata i Slovenaca“ (1924), između ostalog:

„Dva politička središta su bila u XI veku NA SRPSKOM ZEMLJIŠTU. PRVO JE BILA DUKLJA, kojom je vladala porodica Stefana Vojislava; pod njenom vlašću se nalazilo, takođe, i Trebinje i Zahumlje. DUKLJA je imala, usred sretnih bojeva s Vizantijom u XI veku , vođstvo MEĐU SRPSKIM ZEMLJAMA.“

Posle kralja Bodina, „DUKLJA je izgubila prvenstvo među SRPSKIM DRŽAVAMA“, pa su se srpske zemlje spojile u jedinstvenu državu, pod Stefanom Nemanjom.

Đurađ Crnojević je osnovao „u svojoj prestonici Cetinju PRVU SRPSKU štampariju“.

Hrvatski istoričar, DRAGUTIN ŠILER, u svojoj „Istoriji Hrvata, Srba i Slovenaca“ (1925), uz ostalo piše:
„Posle smrti Časlavljeve, nastane među Srbima ponovo razdor, pa onda Grci pokore SVE SRPSKE ZEMLJE. DIŽE SRPSKI VELIKAŠ VOJISLAV, U ZETI, ustanak protiv Grka (1040). U tim bojevima pokazali su SRBI neobično junaštvo.

Kad je Vojislav očistio SRPSKE ZEMLJE od Grka, pridružiše mu se mnogi župani i osniva veliku državu … “

Hrvatski istoričar, DR FERDO ŠIŠIĆ, u svojoj knjizi „Ljetopis popa Dukljanina“ (1928), pored ostalog piše:
„Poslje smrti cara Vasilija II (1025), uspela je vizantijska carevina sve dublje padati, dok najzad rđavo vladanje cara Mihaila IV Paflagonca … ne izazva ogorčen ustanak. Prvi se dignu SRBI pod Stefanom Vojislavom, a potom Bugari pod Stefanom Deljanom. Ali, dok je bugarski ustanak brzo savladan, SRPSKI je, najzad, svršio sa uspehom. STEFAN VOJISLAV oslobodi vizantijske vlasti svoju zemlju (Duklju, Travuniju i Zahumlje) i osnova NEZAVISNU SRPSKU DRŽAVU (1043). “

Hrvat VLADIMIR MAČEK,
šef HSS-a (Hrvatske seljačke stranke), uputio je preko podgoričke „Zete“, 7. januara 1940, telegram, u kome je čestitao božićne praznike „CELOM SRPSKOM NARODU, A PONAOSOB CRNOGORCIMA“.

Hrvat JOSIP BROZ TITO,
sekretar CK KPJ, napisao je u članku „Nacionalno pitanje u Jugoslaviji u svetlosti Narodnooslobodilačke borbe“, u organu CK KPJ „Proleter“, decembra 1942. god., Uz ostalo:

„… Moramo ovdje podvući činjenicu da se u redovima naše Narodnooslobodilačke vojske i partizanskih odreda Jugoslavije, od samog početka pa do danas nalaze u ogromnoj VEĆINI SRBI, umesto da bude obrnuto. Baš srpski (srbijanski B.Jov.), Crnogorski, bosanski i lički partizani i brigade, koje su bile satavljene ISKLJUČIVO OD SRBA, vodile su i danas vode nemilosrdnu borbu ne samo protiv okupatora, već i protiv četnika Draže Mihailovića i ostalih neprijatelja naroda.“

(Poslednje dve izjave su dvosmislene i iako govore istinu, smatram da su smišljeno formulisane upravo tako da prva izdvaja crnogorce iz srbskog korpusa, a druga je više politička u želji da kod Srba podstakne lažni ponos u cilju borbe protiv antikomunistički nastrojenih Srba. Prim.Urednika.)

​EVROPLJANI O CRNOGORCIMA KAO NAJSRBSKIJIM SRBIMA

Picture

Čas mačevanja – Paja Jovanović
Ruska CARICA JELISAVETA I,
uputila je, 8.maja 1754.g. gramatu „blagorodnoj i časnoj gospodi SRPSKE zemlje u Makedoniji, Skenderiji, Crnoj Gori i Primorju, gubernatora, vojvodama, kneževima i kapetanima montenegrinskoga naroda …“

(Politički i kulturni odnosi sa jugoslovenskim zemljama u XVIII v., Moskva, 1984, str.199).

Ruska CARICA KATARINA se obraća 1766,
„plemenitoj i časnoj gospodi SRPSKIH zemalja u Makedoniji, Albaniji, Crnoj Gori i primorskim stranama …“

(J.Renah, Srnija i Crna Gora, Pariz, 1876)

U pismu GROFA DE KATANEA o Šćepanu Malom, datiranom, 6.januara 1769, u Veneciji, stoji:
„… On (Šćepan Mali) je veoma znao da tom narodu više odgovara sloboda nego potčinjenost. Osim toga kada se otpor mogao pružati bilo kome sa odvažnim, ponosnim i tvrdoglavim duhom, uvek željnim da oživi STARU SRBSKU CAREVINU… Narod koji je poznat u svetu, ali koji od najlošijeg čovjeka može napraviti kralja … “

(Original na francuskom jeziku nalazi se u centralnom državnom arhivu starih dokumenata, Moskva, f.149, eh.-78,1.105-114).

(Sa ovim bi se složio i u primeru mafijaša Đukanovića, mada ga begom čine Albanci, „Hrvati“, „Bošnjaci“ i „Crnogorci“ sa nekim Brđanima, primorcima, Bokeljima …)

U projektu gramate (odgovora) ruskog CARA PAVLA, od 30.aprila 1798, u vezi sa pozdravom crnogorskih i brdskih glavara, kaže se:
„…Blagorodnoj i časnoj gospodi guvernadurima, vojvodama, kneževima, serdarima crnogorske i brdske slovenoSRPSKE oblasti, a takođe i drugim duhovnim i svetovnim službenicima, naša carska milost i volja. Dobili smo vaše pismo upućeno nama, s pozdravima od cijele crnogorske i brdsko slovenoSRPSKE zajednice, povodom mog krunisanja i ustoličavanju na praroditeljski carski presto…“

(Arhiv spoljnih poslova Rusije, Odnosi Rusije sa Crnom Gorom, d.29,1.117-118).

Foto galerija: Ustav, zakon, pasoš…
​Kotorski providura (šef mletačke vlasti), MARKO KVERINA, u izveštaju, iz 1752, uz ostalo kaže:
„…Istovjetnost SRPSKE vere koja je raširena u Boki, drži vjernike privržene vladici (na Cetinju), a protivne katoličkoj rimskoj vjeri, koja je sve više stješnjena na uskom području Kotora i nešto malo oko Herceg Novog“.
(Gligor Stanojevic, Mitropoliti Vasilije Petrovic i njegovo doba, 1978, Beograd).

U gramati RUSKOG CARA PAVLA, od 30.aprila 1798, stoji, pored ostalog:
„… Blagorodnim i časnim starješinama, knezovima i vojvodama SRPSKIM, i svoj ostaloj gospodi duhovnoga i svjetovnoga čina …Nikšićanima, Trebješanima, Kucima, Piperima, Pivljanima, Drobnjacima, Grahovljanima, Banjanima, Rovčanima, Gornjo i Donjo-Moračanima, Bjelopavlićima i ostalima naša imperatorska milost i blagovoljenje … “
( „Zapisi“, jun 1940, Cetinje).

U monografiji o Šćepanu Malom
(na italijanskom jeziku bez zagubljenog početka i kraja) koja se čuva u Zadarskom arhivu, a koju je napisao nepoznati autor, svakako savremenik Šćepanov i dobar poznavalac tadašnjih prilika u Crnoj Gori, kaže se i ovo:
„… A potom pod upravom njegovom ili nekog drugog vojnog starješine mogla bi da posluži njegova moćna vojska pravoslavnih SRBA, podržana od strane venecijanske vojske u odlučnom ratu protiv Turaka, pošto je bilo neizvodljivo da se njegova vojska spoji sa ruskom, jer bi im Turci preprečila put … “
(Dr Rastislav Petrović, Šćepan Mali, Beograd, 1995).

Ruski KONZUL u Dalmaciji, ANTON PALADOKLIS, izveštava:
„Koliko mi je poznato, i po obavještenju hercegovačkih delegata, prispelih ovde, stanovnici između Crne Gore i Hercegovine, nastanjeni po planinama i njihovim podnožjima, koji su zahvaljujući geografskom položaju i hrabrošću sačuvali svoju nezavisnost od Porte, jesu slovenoSRPSKI narod i koji se deli na 15 nahija, okruga ili zajednica i to su:
na brdima ili planinama:

1. Drekalovići
2. Vasojevići
3. Bratonozići
4. Piperi
5. Bjelopavlići
6. Pjesvići

na podnožjima planina:

7. Rovci
8. Morača – Donja
9. Morača – Gornja
10. Drobnjaci
11. Piva
12. Jezera
13. Cerkvica
14. Banjani
15. Grahovo.

U kojih ima još šest manastira, krstom označenih. Svaka zajednica ima oko 1500-3000 domova, koji su više ili manje udaljene između sebe, i ima osam ili devet starešina, tj. jednog vojvodu, a neki i serdare, tri ili četiri kneza ili sudije … “
(Arhiv spoljnih poslova Rusije, Odnosi sa Crnom Gorom, d.24, 1.83-88).

Turski geograf, HADZI HALIFA,

iz XVII veka, piše da u Podgorici žive SRBI i Albanci.
(Istorija Crne Gore, knjiga treća, Titograd, 1975).

Nemac LEOPOLD Rankom, u svojoj „Srpskoj revoluciji“ govoreći o Karađorđevom ratovanju, 1809, kaže:
„… Sa ovim je bilo povezano i ono što je Karađorđe počeo na jugu. Da bi u neku ruku odvojio Bosnu od ostalog Carstva i mogao onda da je napada sa više strana, izgledalo mu je najpoželjnije da uspostavi vezu sa najslobodnijim sunarodnicima Crnogorcima…
Tako su se dizali bosanski hrišćani, kako je ustanak Crnogoraca opravdavao nade u velike uspehe, kako su se oko Drobnjaka digli Hercegovci (preci današnjih Crnogoraca u severnoj Crnoj Gori, BJ), nastupio je trenutak kad se moglo očekivati povezivanje čitavog hrišćanskog STANOVNIŠTVA SRPSKOG PLEMENA. .. “

Francuz L.C. VIJALA DE SOMIJER u svom delu „Istorijsko i političko putovanje u Crnu Goru“ (1820),
kaže da se u Crnoj Gori ispoveda pravoslavni šizmatički obred hrišćanske religije „ili bolje reći to je grčki obred u SRPSKOJ varijanti, koji se mnogo razlikuje od onog grčke crkve, od koje ipak proizilazi.“
Govoreći o naporima crnogorskih mitropolita da osiguraju javnu bezbednost u zemlji, služeći se pri tom pozivanjem na crkvene dogme, Somijer kaže da „SRBIN pridaje veliki značaj molitvama“.

Austrijski general VELDEN, piše u listu „Bečko moderno vreme“ (1831), o svojim utiscima o Crnogorcima. Posmatrao ih je sa brega kod Kotora, dok su silazili u grad:
„… Po kamenju čujemo onim svima SRBIMA svojstvenim tužećim glasom izvedene narodne pjesme, ali od ljudi jedva se gde koji na vrhu stene kao tačka malen ugledati dadne, dok uveličavajući staklom ne viđesmo, da je karavan ljudi, koji su, sa stene na stenu, skakajući, put svoj dalje u dolinu Skaljara uzeli. Sad i mi… moramo na pazar hitati da dolazeće Crnogorce izbliza vidimo … “
( „Zapisi“, januar 1938).

Francuz P. DARI, u svojoj „Istoriji Republike Venecije“ (Pariz, 1821), u poglavlju o periodu Šćepana Malog kaže, uz ostalo:
„… Ova misteriozna ličnost okupila je oko sebe 12.000 ljudi u svojoj vojsci. Njegovi telohranitelji su ničice padali pred njim. Govorio je da namerava da VASKRSNE SRPSKO CARSTVO. Podjednako je pljačkao i Turke i Venecijance…“

Francuz SPIRIJAN ROBER, profesor slovenskih književnosti u Francuskom koledžu, u Parizu, objavio je, 1844, knjigu „Sloveni u Turskoj“, u kojoj, pored ostalog piše:
„… Crna Gora ima u sebi snagu koja stalno narasta; međutim, ako najzad želi da na sebe skrene pažnju Evrope, ne sme dalje da ostane po strani. Njena granica je udaljena nepun dan hoda od granice Srbije. DVIJE SRPSKE DRŽAVE pružajući jedna drugoj ruku, moći će da osiguraju poštovanje spolja, i da moralnim ugledom unutar Turske utiču na Bosnu i Hercegovinu da im se pridruže…“
Crna Gora je „već više od jednog veka nezavisna država, naizgled vrlo slaba, ali u stvari je nepobjediva, blagodareći simpatijama više miliona srpske raje KOJIMA UVEK SLUŽI ZA AZIL. Herojske borbe, čije je bila stalno poprište, oduševljavale su čitav narod (Srpski – BJ) ​koji nepokoren, i ako pobijeđen i raskomadan, veruje da će doći čas njegovog oslobođenja…“

Engleski pisac i diplomata, Endrju Arčibald Petone, bio je u Crnoj Gori 1846. U svojoj knjizi, objavljenoj u Londonu, 1849, uz ostalo, kaže:
„…Crna Gora ne pripada Dalmaciji, već je nezavisna republika najvatrenijih gorštaka, koji su uvek uspevali da prkose Portinoj sili s neosvojivog tla svoje zemlje, koje se nalazi iznad Boke Kotorske i Skadarskog Jezera. Iako po geografskom položaju pripada Albaniji, isto kao i Kotor, njen JEZIK, NARODNOST i VJERA, pored drukčije skorašnje istorije, ISTI SU KAO U SRBIJI.
Po KRVI, JEZIKU I VJERI istovjetno SA SRBIJOM, Crna Gora je bila feud zlosretnog Carstva, čije sam feudalno uređenje već opisao u svome delu o toj zemlji i čija gruba veličanstvenost nije odražavala ni prefinjenost niti pokvarenost carstva u opadanju. Sve do danas srbijanski junaci su ostali i crnogorski. Kad im govorite o hrabrosti DUŠANA Silnog, njihove grudi se nadimaju od NACIONALNOG PONOSA i vojničkog zanosa, a govorite li im o nesreći i vrlinama LAZARA, poslednjeg njihovog vladara, njihove OČI PUNE SE SUZAMA…“

​Engleski naučnik i putopisac, Gardner Vilkinson, u svojoj knjizi „Dalmacija i Crna Gora“ (London, 1848), iznosi utiske o Crnoj Gori, u kojoj je bio 1844:
„…A sada, pošto je Vladika (Petar II) učinio kraj njihovom ranijem neograničenom pljačkanju, oni koji dolaze u red siromašnih, u toj siromašnoj zemlji, primorani su da traže životna sredstva i sklonište u plodnijim oblastima. NAJVIŠE ODLAZE U SRBIJU, koja se može nazvati MAJKOM CRNE GORE… Njihovo osećanje privrženosti SRBIJI izgleda nikada nije izbledelo. Tako se, kada se Karađorđe sa uspehom suprostavio Portinoj sili, mnogo Crnogoraca stavilo pod njegovu zastavu, a u jednoj pesmi koja je spjevana tim povodom, pokojni Vladika ( Petar I), ističe njihovu spremnost da pomognu nameru srpskih heroja da isteraju Turke iz Bosne i Hercegovine…“

U manastiru Ostrog, vilkins je slusao guslara:
„Pored toga što je zadovoljena moja radoznalost, bio sam zadovoljan što mi se pružila prilika da budem svedok potresnog efekta koji stvaraju ove pjesme. Teme se odnose na borbu s neprijateljem, na uzaludne nade Turaka da potčine njegovu zemlju i na slavne pobede koje su nad njima zadobili oni i heroji iz Srbije … “

Francuz Anri delar, sekretar knjaza Danila 1856-1859, objavio je, 1862, u Parizu, brošuru „Crna Gora“, u kojoj, pored ostalog, kaže:
„…Nahije se dele na 43 plemena. Imaju 600 sela, 15.000 kuća i 120.000 stanovnika, sve slavoSRPSKE NARODNOSTI i pravoslavne vere…
Oko malog SRPSKOG NARODA u Crnoj Gori, koji je jedini od sviju branio svoju veru i nezavisnost, združile su se kroz petovjekovnu borbu, simpatije i nade sviju Srba u Turskoj koji su očuvali hrišćanstvo. Crnogorci su tako postali njihov moralni vođ i u tome je njihova snaga i značaj…
SRPSKI NAROD, iako podeljen, SVJESTAN JE SEBE i osjeća se kao cjelina, preko svojih velikih ljudi. Divljenje i zajednička ljubav su veze ovih odvojenih ogranaka JEDNOG ISTOG NARODA. Ivan Crnojević, mitropolit Danilo, mitropolit Petar I, Karađorđe i Miloš Obrenović su prvi sinovi zajedničke otadžbine, kojoj Zapad ništa nije dao, jer se malo brinuo za njihove borbe. Oni su ostali ISKLJUČIVO SRBI koje je svako u čitavoj VELIKOJ SRPSKI NACIJI i shvatao i prisvajao. SJEĆANJE NA ma koga od NJIH BUDI SRPSKU NARODNU DUŠU … “

Nemac Ludvig August Frankl, prevodilac srpske narodnih pesama, piše 1857:
„…Pokojni se Vladika (Petar II), još više nego preteča mu, trudio, da upitomim svoj narod, a tu mu je kraj želje njegove dobro došlo bilo znatno obrazovanje. Znao je Vladika uz svoj MATERNJI SRPSKI JEZIK, i ruski, francuski i italijanski. Pjesnički njegov dar, uz poklon Branka Radičevića i Milice Stojadinović, najznatniji je u svoj modernoj knjizevnosti, pisanoj SRPSKIM JEZIKOM. njegov govornički dar, a na to Crnogorci mnogo drže kao i na junaštvo i ljepolikost, umio je zadobiti i umiriti, a bogme i raspaliti i oduševiti, ako je trebalo … “
( „Zapisi“, februar 1939)

​U novosadskom slovačkom časopisu „Slovenka“ (maj 1860), EMIL CAKRA piše povodom pogibije knjaza Danila:
„…Tužno SRPSTVO, tvoje se jedno krilo opet odlomilo. Jadna rajo, novorodivše se od skora sunce Slobode zaiđe ti za oblake.
A vi Brda, junačka gnezda, tek od danas crna postajeta, jer iz vas soko popi oči i ocu i majci. Tuguj SRPSTVO, jadaj rajo, odlomite se Brda, ne bil vašoj tuzi olakšanje učinili…
SRPSTVO tuži za idolom, raja jada za izbaviteljem, a Crna brda za svojim velikim vladarom.
Boj na Grahovu bješe duga, koja sinu, koja se ukaza, koja razdraga još stištene Srbe u Turskoj …
Taj upoznavalac SRPSTVA sa Evropom bješe knjaz Danilo … “

( „Zapisi“, februar 1939).

Francuz FRANSOA Lenorman, koji je boravio u Crnoj Gori 1865, objavio je prevod na francuski crnogorske narodne pjesme o Boju na Grahovcu:
„…Svaki od vitezova se odjednom potsjeća Kosovske tragedije i SLAVE ANTIČKE SRBIJE …Hej, SRBI, vaše majke će imati zbog čega da se vesele i gorde…“

Lenorman piše:

„… Kosovska bitka je zaista stalan predmet melanholične poezije za SRBE, IZ CRNE GORE I SRBIJE…
Uz junačke pesme nalaze se i ljubavne. KAO I OSTALI SRBI, CRNOGORCI ih imaju dosta i pjevaju ih isto tako često kao i one koje proslavljaju otadžbinu…“

​Francuz A. UBISINI, u svojoj knjizi „Srbi u Turskoj“ (1865), uz ostalo veli:
„… Jedini, SRBI Knjaževine Srbije i CRNE GORE stvarno su nezavisni od Turske; ostali su vezani jos uvek jednim vezom vazalnosti koja svakim danom slabi. Žive jedan život njima svojstven, i nama izgledaju kao jezgro buduće slovenske kraljevine …

Mi smo raunali u Evropskoj Turskoj OKO DVA I POL MILIONA SRBA Hrisšćana, koji formiraju jednu KOMPAKTNU GRUPU između BALKANA, JADRANA, SAVE I DUNAVA. (U fusnoti: ‘SEM ALBANSKIH PLEMENA oko Peći i Prizrena, penetriranih’.)

U srcu ove grupe, na jugozapadnom kraju SRPSKA ZEMLJE, CRNA GORA zauzaima posebnu poziciju…

Povećavanje stalno, mada ne brzo, stanovništva, proizašlo je velikim delom imigracijom Srba iz susednih turskih provincija…

Budućnost Crne Gore: neophodnost jedne intimne unije sa Srbijom; nema nikako mesta na Balkanskom poluostrvu ZA DVIJE SRPSKE DRŽAVE, ne više nego za dve grčke države ili dve rumunske države. “

Citirajući riječi knjaza Danila upućene knjazu Aleksandru Karađorđeviću da će sa ponosom biti gardista pred dvorom „UJEDINJENE SRPSKE DRŽAVE“, autor veli:

„Neka ove proročke riječi crnogorskog princa ostanu ugrađene u duši SVIH SRBA POLUOTOKA, i trijumf njihove stvari nije pod sumnjom…“

Englez V. DENTON bio je u Crnoj Gori, 1865. U londonskom časopisu „Dobre riječi“ (za februar i septembar 1866), objavio je svoje utiske:
„…Knjaževina ovu zove Zapadne Evropa, po mletačke dijalekt, MONTENEGRO, TURCI KARADAG, a na JEZIKU SRPSKI znaci Crna Gora, koje ime, misli se, datira od vremena, kad su crnogorska brda sva šumom i listom bila pokrivena, izgledala kao crna. Ima i drugo koješta što se nagađa zašto se Crna Gora tako zove, no ovo što rekoh, biće najpriličnije. U čitavom SRPSKOM NARODU CRNA GORA SE SMATRA KAO KOLEVKA TE RASE…

Kao što je jezik ove brdske kneževine ONAJ ISTI, s malim nekim razlikama u dijalektu, koji se govori i u celoj Srbiji, i koji je jezik toliko miliona naroda u Srbiji, Dalmaciji, Slavoniji i Ugarskoj, to štamparije u Beogradu, Zagrebu, Pešti i Trstu podmiruju Crnoj Gori gotovo sve potrebe u knjigama. Knjige, koje se štampaju na Cetinju, premda u malenom broju, ipak su lepo izrađene. To su većinom male ZBIRKE SRPSKIH PESAMA, ‘Cetinjski kalendar’ … “

O susretu sa knjazom Nikolom, Denton pripovijeda:

„… Tu bijaše i mati Knjazeva, ozbiljna gospođa crnogorska, mirna i veličanstvena u svome ponašanju…SRPSKA RASA doista je vrlo ZNAMENITA sa svog jednostavnog ponašanja i sa svoga samoprijegora…“

O velikom vojvodi Mirku, Denton priča:

„Vidjevši crkvu i školu odem da pohodim vojvodu Mirka, oca sadašnjeg knjaza, lijepi ideal crnogorskog junaštva … No, Mirko ne umije samo vješto komandovati i voditi vojsku, nego on ima još i lep pjesnički dar: njegove PJESME I BALADE vrlo su POPULARNE KOD SRBA, ne samo KOD ONIH U CRNOJ GORI, NO I KOD SRBA U SRBIJI, DALMACIJI I BOSNI … “

Francuz F. LENORMANT, u svojoj knjizi „Turci i Crnogorci“ (1866), opisujući sadržaj pesama, koje je slušao od guslara, uz ostalo, kaže:
„…On takođe potsjeća na stare uspomene SRPSKE NACIJE, na njenu veličinu… na tragični Kosovski boj, u kojem je ovo slavno Carstvo pokleklo, pod udarom sultana Murata. Kosovska bitka je, u stvari, jedan neprestani sadržaj melanholične poezije za SRBE CRNE GORE, KAO I ONE IZ SRBIJE… “

Autor prepričava crnogorsku narodnu pesmu, u kojoj se govori o Cuprilićevom pohodu na Crnu Goru, da bi osvetio 50.000 izginulih Turaka u „šumama i klanicama SRPSKIM“.

Na kraju autor piše:

„… Kroz nekoliko godina, kad njihovi gubici budu kompletno nadoknađeni, mi ćemo čuti… ponovo o njihovim ratničkim podvizima … koji će završiti potpunim revanšom za poraz na Kosovu i ponovnim ujedinjenjem SRPSKOG NARODA…“

Ruski naučnik Jastrebov piše knjazu Nikoli, 14.juna 1866:
„Imam čast poslati Vam knjigu ‘Običaji i pjesme turskih Srba’ koju sam ovih dana u Petrogradu štampao.

KAO SRBINU i poetu, Vašem veličanstvu milo će biti da sam ove pjesme prikupio onamo kuda srce i um svakog čestitog SRBINA, A NAROČITO Vašeg Veličanstva vuče prirodna težnja…“

( „Zapisi“, avgust 1937).

Francuz ZURIJAN DE LA GRAVIJER piše, u svojoj knjizi „Stanica Levanta“ (1876):
„… CRNOGORCI SU SRPSKO PLEME. Jedva razdvojene uskim pojasom zemlje Srbija i Crna Gora bile su nekad delovi jedne države…“

​​Francuz Žulijano de la gravier pise, u svojoj knjizi „Stanica Levanta“ (1876):
„… CRNOGORCI SU SRPSKO PLEME. Jedva razdvojene uskim pojasom zemlje Srbija i Crna Gora bile su nekad delovi jedne države. Država Dušana Silnog prostirala se od obala Jadrana do granica Trakije i od obala Dunava i sve do granice Grčke. I pored svih najezda Mađara, i navala Bugara, Srbi su bili gospodari Bosne, Albanije i Makedonije, kad đenovski brodovi iskrcaše Muratovu vojsku u Evropu: napadnuta od ovih novih neprijatelja, vojska kneza Lazara bi gotovo uništena na Kosovu Polju, 15.juna 1389. Bitka Kosovska ostala je za sav narod srpski velika korota, pa ipak sam taj poraz nije mogao baciti u ropstvo jedan narod…
Lišeni svakog pristupa moru i odvojeni turskom teritorijom od ostalog sveta, stanovnici Crne Gore – DA JE NAZOVEMO SRPSKIM IMENOM, bez sumnje se ne bi spasili od propasti da nisu imali oslonca na Mletačku republiku.
Dinastija Petrović duguje svoj upliv, upravo svoju legitimnost, jednom velikom vladici (Petru I), koji je pedeset godina upravljao Crnom Gorom i koji je, pošto je do nogu potukao Kursama Kara-Mahmutovu vojsku, imao čast da se bori sa Francuzima u vreme kad je carska vojska osvajala ilirske provincije…“
Autor Crnu Goru naziva „herojskim zbjegom SRPSKI NARODA.“

Francuz Luj Ležern,
piše u svojoj knjizi „Južni Sloveni“ (1869), o Nemanjićima, Kosovskom boju, Karađorđu…
„… Uostalom, čak posle Kosova“ – kaže Ležerno – „SRPSKA RASA je znala naći u Crnoj Gori neosovojivu tvrđavu: ona je tamo, u toku vekova, čuvala klicanje njene buduće nezavisnosti.“

U knjizi „Srbija i Crna Gora“ (1876), Francuz Z.RENAH, piše, uz ostalo:
„…Šta je SRPSKI NAROD? Politički, on obuhvata samo milion LJUDI KOJI ŽIVE nezavisno, u dvema knjaževinama, Srbiji i CRNOJ GORI…“
Pisac procenjuje ukupan broj Srba u Srbiji, Crnoj Gori i Bosni i Hercegovini – na dva miliona.
„Dalje od granica (Srbije)“ piše Renah „prostiru se druge zemlje, POTPUNO SRPSKE PO RASI I ISTORIJI: to je Srem sa Banatom, to je Bosna i Hercegovina, TO JE CRNA GORA, to je Stara Srbija sa bojnim poljem Kosovom… “

Francuz ŠARL ILIJART,
u svojoj knjizi „Jadranska obala i Crna Gora“ (1878), veli:
„… Posle Kosovskog boja veza je prekinuta (između Srbije i Crne Gore), banovi, vojvode i prinčevi iz Zete, nijesu se pokorili, i OVAJ MALI OGRANAK SRPSKOG STABLA predstavljao je nezavisnost rase, odbacujući vazalnost sultanu… To je vječiti razlog slave Crne Gore „. Cetinje je „RUKA I MAČ SRPSTVA“.

Govoreći o odnosima između knjaza Nikole i naroda, Ilijart piše:
„… Te iste večeri NJ.V. lično nam reče da se jedan seljak sa Rijeke (Crnojevića), nije plašio da pokrene teško pitanje pokolja u Podgorici (pokolj su izvršili Turci nad podgoričkim Srbima), i sa, rječitošću svojstvenoj SRBIMA u celini, a posebno Crnogorcima, izneo mu je osjećanja koja je taj masakr izazvao. On je imao poverenja u svoga vladara, i nije sumnjao da je i njegovo srce krvarilo isto kao i srca njegovih podanika, ali upotrebljavajući narodne aforizma, poslovice i izreke, zajedničke SVIM SRBIMA, potsjetio ga je da dok diplomatija zasijeda „vuk ovce jede“.
Ilijart piše da knjaz Nikola „nikad ne odbija audijenciju i svaki SRBIN iz Knjaževine, ma kako bedan bio, može mu se uvek obratiti, da iznese svoj problem, i da se brani.“
Ilijart smatra da se, „može … reći, uz vođenje računa o svim proporcijama“, da su Bojem na Grahovcu „SRBI…osvetili Kosovo“.

Engleski državnik V.J.GLEDSTON, rekao je, 1877:
„… Ona, Crna Gora, koja se kroz četiri stoljeća nalazila u sredini velikih talasa opasnosti, a provela u njemu život pun čara, ta Crna Gora, možemo slobodno reći, neće umreti … Dodajem, oni, Crnogorci, ne dopustiše ni sjenci turske titule da poraste do prave upotrebe, tražeći svoj deo vazduha i plodna zemljišta, kao i slobodan prolaz ka suvu i moru bogodanom. Jedno je drugo pitanje, sad, da li će se njihova braća, IZ DRUGIH SRPSKIH POKRAJINA, sa njima u kakvoj većoj meri politički ujediniti, te kakvim federativnim ili inkorporativnim savezom, jezgro, ako ne i formu, STARE SRPSKE DRŽAVE nanovo oživjeti … “
( „Zapisi“, septembar 1930)

Francuz Z. MATON, piše u svojoj knjizi „Crna Gora“ (1871):
„…Crna Gora je jedna vojna neosvojiva pozicija, koja dominira Dalmacijom, Hercegovinom i celim severom Albanije: to je SPOLJNI BEDEM SRPSKIH NARODA…
Svaki Crnogorac, KAO I OSTALI SRBI, uživajući svoju nezavisnost, nastavlja da bude odan interesima svih…
JEDINI STRANCI koji žive u značajnijim grupama SU CIGANI… Oni su održani po strani i nemaju pravo da se orođavaju sa SRBIMA…“
Po Matonu, Crna Gora je „pribježište SRBA“. On kaže da Crnogorci i Hercegovci „samo sanjaju o ponovnoj uspostavi bivšeg SRPSKOG CARSTVA i Velike Vojvodine SVETOG SAVE.“ Crnogorci su sačuvali živo, u njihovim „srcima uspomenu na SRPSKO CARSTVO čiji je deo bila Crna Gora. Starci pričaju deci o Kosovskom boju, koji se odigrao 15.juna 1389…“

Njemac DR Berharda Švarc, u svojoj knjizi „Crna Gora“ (1883), uz ostalo, kaže:
„…Počećemo, kao što se samo po sebi razume, sa spoljnim, tačnije sa tipom.
Taj je, kao što je razumljivo, uglavnom južnoslovenske SRPSKE RASE i koji se razlikuje od tipa ostalih Slovena, koji žive severnije i istočnije, naročito oštrije razvijenim profilom, tamnijom bojom kože i kose, i vitkijim, dužim stasom. Ali nije potrebno ni spominjati, da se ovaj OPŠTI SRPSKI TIP morao održati naročito čist, usljed duge izolacije Crnogoraca, uslovljen geografskim položajem i stalnom spremnošću na rat sa zakletim neprijateljem…
Što se prve nošnje (muške) tiče, to vam pokazuje još druge odlične osobine. Ona je pre svega NACIONALNO simbolički, i to OD KAPE DO ČARAPA. Kapa na glavi sa svojim crno-crvenim-zlatnim bojama vezenim suncem na izlazu, koje sija nad vladarevom inicijalima (H.I što znači Nikola Prvi) i koje je suprotnost turskom polumesecu, oličava, slično kao što je to s obzirom na naš narod činila stara njemačka trobojka, žalost, borbu, i nadu SRPSKE NACIJE…
Ostala odeća prikazuje starosrpsku trobojku na taj način sto je OGRTAČ-PRSLUK CRVENE skerletne BOJE, PANTALONE PLAVE, A ČARAPE BELE…“
Za Petra I, Švarc piše da je bio „jedan od najvećih crnogorskih vladara, neka vrsta vaskrslog starosrpskog CARA i još je sada za svakog Crnogorca predmet najvišeg poštovanja…“

U „Pismima o Jadranu i Crnoj Gori“, objavljenim u Parizu 1844, uz ostalo, kaže se:
„…U ovoj provinciji (Cetinje je glavno mesto Knjaževine) mesto Njeguši je osnovano od jedne kolonije SRBA koji su držali u Hercegovini planinu Njegoš“ (to je sada u nikšićkom kraju B.J.)
U tekstu se prepričava narodna pjesma o ženidbi Maksima Crnojevića: Ivan Crnojević je pozvao u svatove „mlade ljude iz sela, planine i sa obale“, s tim da budu „u što lepšim odelima njihovih plemena, kako bi se Latini divili veličanstvenosti Srba…“

U Konkordatu između Crne Gore i Vatikana, iz avgusta 1886, u članu 12, uz ostalo, kaže se: da će crnogorska vlada, u sporazumu sa arhiepiskopom barskim birati kandidate koji će se školovati u Rimu za katoličke sveštenike u Crnoj Gori, „ti mladići biće obavezni da u Rimu UČE SRPSKI JEZIK“.

Povodom Petstogodišnjice Kosovskog boja, 1889, Petrogradsko slovensko dobrotvorno društvo poslalo je telegram knjazu Nikoli, u kome se, pored ostalog, kaže:
„…Samo se po sebi razume da u dane teških istorijskih uspomena, kao što je sad uspomena na Kosovsku pogibiju Srba, srce traži utehe i ohrabrenja, a misao se ustavlja pri objašnjenju toga kobnoga ishoda Kosovskog boja, koji neutješno oplakuje CELO SRPSTVO. Na Kosovu Polju palo je Carstvo Srpsko, i ako ne još konačno, potreseno zaista ranije, no, počelo je odlučno propadati tek posle Kosovskoga poraza Srba. Srpski je narod izgubio političku slobodu i postao rob divljih osvojitelj…“

Italijan VIKO MANTEGACA piše u svojoj knjizi „Crna Gora“ (1890), uz ostalo:
„…Kapa koju nose svi crnogorci od prvog do poslednjeg, bez obzira na njihov položaj, u stvari je simbol. Crna EŠARPA na kapi predstavlja tugu za SRPSKOM otadžbinom, crvena boja temena – krv prolivenu u vjekovnim borbama protiv Turaka, a mali isječak sa zlatnim izvezenim slovima H.I (Nikola Prvi), simbolizuje Crnu Goru, one surove planine, u kojima su SRBI NAŠLI pribježište, kada je sav Istok pao pod tursku VLAST…

Crna Gora je bila KOLEVKA SRBA na Balkanskom poluostrvu, koja im je dala slavnu dinastiju Nemanjića, postala je, kao što rekoh, pribježište poraženih na Kosovu, vrleti, u kojima je u tami Srednjeg veka – dok je svemoćni polumjesec gospodario nad ovim zemljama koje je osvojio Veliki Dušan, živjela i jačala SRPSKA IDEJA. Crna Gora je bila svetionik u koji su ugnjeteni upirali svoje poglede sa nadom, jer u doba kada od nekadašnjeg Dušanovog Carstva ne bijaše ostalo ni traga, i kada su se moćne evropske vojske i to ne uvek uspješno borile u ime hrišćanstva s Turcima, uvek je postojao taj planinski vrh i ta visoka stena, Crna Gora, sa koje su se lepršali krst i zastava SRPSKE NEZAVISNOSTI…“

Autor piše o svečanosti osveštenja kamena temeljca crkve u Nikšiću, kojom prilikom je knjaz Nikola održao „jedan vatreni govor koji je, mada novine o tome nijesu izvještavale, imao velikog odjeka kod SVIH SRBA knjaževina, kao i kod onih koji su još pod turskom vlašću. Govor je završio moleći svetog Vasilija da potpomogne i učvrsti JEDINSTVO SVIH SRBA.“

Petrogradski „Herald“ je pisao, 1893, o 400-godišnjici Obodske štamparije:
„Ma koliko da zvuči paradoksalno, ovo je jubilej čisto kulturnog značaja, koji nam dokazuje da su SRBI i u najtežim danima svoje prošlosti išli uporedo sa civilizovanim Zapadom.“

( „Zeta“, 25.Jun 1939, Podgorica).

Istim povodom je engleski državnik Gledston rekao:
„…U PRVOJ SRPSKOJ DRŽAVI CRNOJ GORI štampale su se knjige kada su u Engleskoj štampare u tamnice bacali i na smrt osuđivali.“

( „Zeta“, 25.Jun 1939)

Francuz R.KOKEL, piše u svojoj knjizi „Istorija Bosne i Crne Gore“, uz ostalo:
„…SRBI su činili najvažniju frakciju doseljenika (Slovena) u VII veku, i među zemljama koje su posjeli, usljed slabosti careva Istoka, figurirala je i sadašnja Crna Gora…

CRNOGORCI PRIPADAJU, dakle, VELIKOJ SRPSKI RASI, kao i njihovi susedi Bosanci i Hercegovci, i oni lično se smatraju najboljim SRBIMA. Jezik, upotreba ćiriličnog pisma, pravoslavna vera-isti su: fizički tip ne razlikuje se osetno od onog stanovništva Srbije“.

Rus A.ALEKSANDROV piše u „Materijalima i nekim izvorima za istoriju Crne Gore“ (1897):
„…Predstavnikom te iskonske crnogorske slobode i nezavisnosti javlja se sav narod, grupisan u svojim samostalnim plemenima, iz kojih se sastojala Crna Gora tog vremena; plemena izvode, u najvećem broju slučajeva, svoj rod od kakvog heroja, dobježalog tu radi očuvanja svoje slobode, iz porobljenih oblasti SRPSTVA.“

Isti autor, piše 1896, u članku „Povodom prelaska u katoličanstvo Jelene Crnogorske“ (pri udaji princeze Jelene, kćerke knjaza Nikole za italijanskog prestolonaslednika, kasnije kralja);

„…S padom nezavisnosti Srbije, posle Kosovske bitke, 15.juna 1389, pravoslavna SRPSKA CRKVA u svojoj kolevci ZETI, prethodnici današnje Crne Gore, stala je trpeti pritisak i ugnjetavanje“, s jedne strane od Turaka, a s druge strane usljed lukave „propagande zapadne crkve“.

Aleksandrov, u istom članu, piše o knjazu Danilu „SRPSKI GOSPODARU CRNE GORE“ koji je uzeo titulu knjaza i zaštitio svoju zemlju od turskih napada“.

Ruski istoričar, PAVLE ROVINSKI, piše u svom delu „Crna Gora u prošlosti i sadašnjosti“ (1897), uz ostalo:
„… Do desetog stoljeća…bilo je okončano naseljavanje tog kraja (Zeta) SRPSKIM PLEMENIMA. U njih je otpočeo politički život koji se u XI veku toliko bio razvio da je dao potstrek OBJEDINJAVANJU SRPSKOGA NARODA U JEDNU VELIKU DRŽAVU…“

Rovinski naziva dotadašnje NASELJAVANJE SRBA U ZETI „PRVIM talasom“. „Drugi talas“ sačinjavaju doseljavanja „izazvana padom Srpskog Carstva i najviše su se odigrala u drugoj polovini XV veka, kada je izgubila samostalnost Bosna i Hercegovina i Zeta ostala jedinstvenim ubježištem slobodnog SRPSTVA…“

„Uopšte, sastav stanovništva Crne Gore svodi se na ovaj glavni tip: to su SRBI južnog govora, koji spada u hercegovačko narečje“.

Rovinski je, uz ostalo, zabilježio, putujući po Crnoj Gori, brojne činjenice o KULTU SVETOG SAVE: svetiteljev ime nose mnogi lokaliteti, postoje mnoge legende o čudotvorstvima i mudrostima Svetog Save. Crnogorci su mnoge prirodne pojave i svoje umijeće vezali za Svetog Savu.

„Mnoge skaske, koje se prepričavaju u Srbiji ili Bosni“ – piše Rovinski – „prepričavaju se i u Crnoj Gori; to se isto odnosi i na … poslovice i pjesme. U Crnoj Gori se pjeva o Caru Dušanu, o Marku Kraljeviću, o kotarskim serdarima, o vojevanju Karađorđa, o Đorđu Kastriotu (Rovinski tvrdi da Skender-beg „ima isti značaj za arbanaški i srpski narod“ pa ga i pjesma srpska opeva zajedno sa srpskim junacima, i šta više drži ga za Srbina)… To se isto može reći i za lirske…pjesme“.

Za Drobnjake i Pivljana Rovinski kaže da ih smatraju „predstavnicima najčistijeg SRPSKOGA TIPA“.
Francuz ŠARL LOAZO, u svojoj knjizi „Slovenski Balkan i Austrijska kriza“ (1898), kaže:

„…SRBI, koji ispovedaju gotovo svi grčku pravoslavnu veru, i ulaze u ovom pogledu u široki krug Pravoslavne crkve, uspeli su da osnuju dvije nezavisne države: Kraljevinu Srbiju i knjaževinu CRNU GORU.

Broj SRBA doseže sljedeće cifre:

– Kraljevina Srbija – 2.127.144
– Knj. CRNA GORA – 250.000
– Kralj. Mađarska – 678.747
– Hrvatska i Slavonija – 567.443
– Dalmacija – 87.000
– Otomansko Carstvo – 992.300 (ova zadnja cifra, koju je 1889, saopštio Gopčević, redukovana je za 3/4 od strane bugarskih statističara).“

Loazo piše da „SRBIN ma gde se nalazio, u srednjoj Mađarskoj, u Banatu, Slavoniji, Dalmaciji, u Bosni kao i u Staroj Srbiji ili Makedoniji, duhovno se vezuje za CENTAR NACIJE, BILO U CETINJU, bilo u Beogradu. Beograd i CETINJE, ne predstavljaju, na kraju, dvije različite koncepcije, još manje, rivalske na PLANU OBNOVE SRPSKE DRŽAVE; to su dvije prestonice iste države u osnivanju, od kojih svaka ima sopstvenu sferu prestiža i uticaja…“

Crna Gora – Srbska Sparta (neke od slika su preuzete sa www.montenegro-canada.com)
​Francuz I. DE MALKASONI, u svojoj knjizi „Panslavizam i istočno pitanje“ (1898), uz ostalo, piše:
„Kad su se SRBI raširili na odgovarajućem zemljištu oni su ga podelili na sledeći način: Neretva (Paganija), Hum, Travunija i ZETA – na zapadu, Bosna na severu, i Srbija – na istoku… Srbi su emigrirali u VII veku ka Dunavu… Oni su formirali države Rašku, Bosnu, Hercegovinu (Vojvodinu Svetog Save), ZETU (CRNU GORU), itd.“
(Ovde ponovo vidimo jednu nelogičnost u vezi “doseljavanja“ Srba. Prim.Ured.)

Bečki list „BAZAR“ je doneo, marta 1900,
članak o književnom radu knjaza Nikole i njegove kćerke Jelene. U tekstu se kaže da Njemci nijesu prijatelji Slovenima, a to su „najmanje SRBIMA U CRNOJ GORI“. Autor napisa veli da knjaz NIKOLA u svojim dramama SLAVI „SAMO SRPSKU ZEMLJU I SRPSKI NAROD“, a Jelenine pjesme nose „na sebi PEČAT PRAVOG SRPSKOG DUHA“.

( „Luca“, april 1900, Cetinje).

Londonski list „Dejli telegraf“, u broju od 14.oktobra 1908,
piše o aneksiji Bosne i Hercegovine. Govori o simpatijama u Rusiji prema Srbiji i Crnoj Gori, koje je ogorčio osvajački potez Austrougarske:

„…Red je dakle, da evropske vlade, uzmu ozbiljno u ocenu srpskog zahteve… Gospodin Milovanović (ministar spoljnih poslova Srbije), reći će ser Edvardu Greju (britanski ministar spoljnih poslova), da će Srbija i Crna Gora, ako se zapadne sile ne obazru na njihova prava, potegnuti mač za svoj opstanak. Posle svoje duge istorijske borbe za slobodu, SRPSKA RASA neće dopustiti, da je progutaju vali austrijske najezde … “

( „Glas Crnogorca“, 25.oktobar 1908).

Londonski list „TAJMS“ je istim povodom, pisao, uz ostalo:
„… Austrija protestuje protiv uzimanja u obzir naknada za Srbiju i CRNU GORU. To može dovesti do ozbiljnih rasprava. Petrogradska posete srpskog prestolonaslednika u ovom trenutku, s pismom kralja Petra Caru, događaj je čiji značaj ne može a da ne obrati na sebe pažnju… Srbijin apel dira u jedan od najosetljivijih i najdubljih živaca ruskog narodnog raspoloženja, ako se ne bude našla ma kakva forma nadoknade za MALE SRPSKE DRŽAVE, ovo raspoloženje na Nevi može dostići opasne razmere „.

( „Glas Crnogorca“, 25.oktobar 1908).

U jednom drugom komentaru „Dejli telegraf“, kaže se, pored ostalog:
„Prirodna želja naroda u Kraljevini Srbiji, bila je da se spoji sa svojom braćom Srbima u Bosni, Hercegovini i Crnoj Gori. To ne bi samo umirilo srpske osjećaje i aspiracije, već bi Srbiji dalo izlaz na Jadransko more…

Sadašnja teritorije Kraljevine i Knjaževine zauzima manji deo teritorije u kojima žive SRBI – zauzima samo Srbiju i CRNU GORU. Sve zemlje između Dunava i Drave naseljenje su Srbima. Daleko na jugu Novopazarskog sandžaka čak do Šar Planine, žive Srbi… “

( „Glas Crnogoraca“, 17.oktobar 1908).

Francuz Alis Nolt, u svojoj knjizi „Esej o Crnoj Gori“ (1907), uz ostalo, piše:
„…Bilo kako bilo, SVE DO 1500.godine NE POMINJE SE CRNA GORA. Zemlja se zvala ZETA i činila je deo onih teritorija, na kojima su se Sloveni Ilirije i Dalmacije, podeljeni u DVE RAZLIČITE GRUPE bili nastanili; JEDNI povlačeći se ka zapadu (HRVATI), a DRUGI, posjedajući Rašku, tj. današnju CRNU GORU i Hercegovinu (SRBI)…

… CRNOGORCI, KAO SVI SRBI, imaju poetsku dušu. Bilo je sve vreme među njima pesnika. Među ratničkim pesmama koje se pevaju… uz gusle, ima i takvih koje su prenošene, stolećima, s generacije na generaciju. One slave staru veličinu SRPSKOG NARODA, potsjećajući na njegov poraz na Kosovu i predviđajući mu jednu budućnost toliko sjajnu kao što je bila njegova prošlost… IDEJA SRPSKOG JEDINSTVA i jugoslovenskog bratstva to je najjači motiv akcije i ekspanzije Knjaževine (Crne Gore).“

Nolt piše o vjeri Crnogoraca „u ovaj san obnove VELIKOG SRPSKOG CARSTVA“, i „pomalo je čovjek začuđen u prvi mah“ kad „nađe kod njih više… žalosti zbog sloma Cartsva i više uverenosti u njegovu obnovu“, no u Srba u Srbiji. „Ovo iznenađenje iščezava, ako se zna da je CRNA GORA u stvari KOLEVKA OVOG CARSTVA… Upravo je ovde strpljivo pravljeno gnezdo iz kojeg je SRPSKI ORAO POLETIO, tu je ranjen, izmučen, došao izbježao u bolnim časovima istorije. Odatle on mora, nadaju se neprestano CRNOGORCI, ponovo raširiti trijumfalna krila, nad pokrajinama ponovo osvojenim i ujedinjenim sada još uvek razdrobljenog Carstva…“

Nolt piše o simbolici boja od kojih je napravljena crnogorska kapa:

„… Crveno polje potsjeća na potoke SRPSKI KRVI prolivene na Kosovu, crni okvir je simbol žalosti; zvezda i polulopta su vječito živa nada, još od 1389, bliskog rađanja slobode. Na crnoj ivici kape, glavari nose oznaku dvoglavog belog orla, simbol antičke SRBIJE, a u centru lav drži SRPSKI KRST, simbol herojske borbe predaka za veru.“

Švedski poslanik u Rimu, istoričar BILDT, depeširao je, svojoj vladi, u vreme aneksije BiH, novembra 1908:
„…Srbi iz Kraljevine Srbije nijesu tako hrabri kao SRBI IZ CRNE GORE, i nema izgleda da će se baciti grudima na austrijske topove…“

(Vladimir Dedijer, Sarejevo 1914, Beograd 1974).

Foto galerija: Obeležja Crne Gore (kliknite na sliku za uvećanje)
Nemac DR K. SVARCLOZE, rekao je u predavanju, koje je preneo list „Teltover Krajslelat“:
„…Tek nedavno vratio sam se sa NAUČNOG PUTOVANJA PO CRNOJ GORI, koje je trajalo VIŠE NEDELJA, pa bih rado danas, da i svojim starijim prijateljima ispričam štogod iz ličnog posmatraja o ovoj značajnoj zemlji…

Cela se Crna Gora sastoji iz grupe jedna na drugu nanizanu… planinskih kotlina… Takvu zemlju, gde se brda izdižu kao zidine, a jedna se stena niže na drugu, treba samo ovlaš videti, pa će se odmah shvatiti, zašto su hrabre SRPSKE PORODICE, kad su posle propasti starog srpskog carstva na Kosovu Polju, 15.juna 1389, htele sačuvati svoju slobodu od najezde Turaka, izabrale za pribježište baš ove puste planinske krajeve nedaleko od sinjeg Jadrana…

Vojnika možeš raspoznati od građanina samo po grbu, koji se nosi napred, na narodnoj kapi, jer i građani i vojnici nose jednako narodno odelo, koje se sastoji od PLAVIH širokih GAĆA, CRVENOG DŽAMADANA, BIJELIH dokoljenica, i pasa sa tri manja oružja… Uostalom, BOJA ODIJELA NIJE SLUČAJNA, VEĆ U SVOJOJ CJELINI PREDSTAVLJA STARU SRPSKU trobojku…“

O knjazu Nikoli Svarcloze kaže:
„… Još je malo poznato da je on talentovan dramatičar i književnik, kao i pesnik koji duboko osjeća. To mu je u krvi, jer je i NAJVEĆI SRPSKI PJESNIK, ili bolje reći, klasičar SRPSKE KNJIŽEVNOSTI, VLADIKA RADE, koji je na visokom Lovćenu našao grob, pun poezije, bio član njegovog doma…“
( „Glas Crnogorca“, 1.novembar 1908).

Englez VILIJAM MILER, u svojoj knjizi „Balkan, Rumunija, Bugarska, Srbija, Crna Gora“ (1908), uz ostalo, piše:
„…Ranije u dvanaestom veku…
Stefan Nemanja je ponovo ujedinio SRPSKE ZEMLJE, uključivši i CRNU GORU…

U toku vladavine Stefana Dušana u Knjaževini Zeti je živio SRPSKI PLEMIĆ BALŠA…

Kad je Srpsko Carstvo palo na fatalnom Kosovu Polju, 1389, tvrde planine Jadrana i doline Zete ostale su poslednje pribježište onih SRPSKIH PORODICA, koje su pretpostavile slobodu u neplodnoj zemlji – plodnom tlu i ropstvu pod turskim osvajačima…!“

Crna Gora je, piše Miler, „postala azil SRPSKE RASE, stanovište slobodnih ljudi, koji su se borili za svoju slobodu. SVAKI CRNOGORAC NOSI U SEBI ŽALOST ZBOG PORAZA NA KOSOVU… Svaki naraštaj SRPSKE RASE je pripremljen, od strane nacionalnih vođa, na revanš za Kosovo…“

Za knjaza Nikolu, Miler, pored ostalog, kaže:
„Ova pjesnička priroda je dala veliki doprinos SRPSKOM pjesništvu“.
Po Mileru, realizacijom Sanstefanskog ugovora trebalo je da dođe do teritorijalnog spajanja Srbije i Crne Gore: „Na taj način DVIJE GRANE SRPSKOG STABLA, toliko dugo odvojene, bile bi praktično ponovo sjedinjene, i OBNOVA SRPSKOG CARSTVA, O KOJEM JE KNJAZ (NIKOLA) GOVORIO I SANJARIO mogla je biti ostvarena…“

Bugarin S.S.BOBČEV, istoričar, piše, uz ostalo, povodom proglašenja Crne Gore za Kraljevinu, 1910:

„…Sadašnja Crna Gora je naslednica one Zete koja je od naseljavanja Slovena na Balkansko poluostrvo, igrala, zbilja, važnu političku ulogu u ISTORIJI SRPSKOG NARODA. Zeta je u najranijem vremenu, imala vladaoce, kakvi su bili: Stefan Vojislav, koji je vladao nad gotovo celom SRPSKOM ZEMLJOM, a u oblasti njegove države nalazio se gotovo CIO SRPSKI NAROD, prvi put pod njegovom vladavinom SRBI SU DOBILI JEDNU UREĐENU DRŽAVU. Kralj Mihailo Vojisavljevića je radio na SAMOSTALNOSTI SRBSKE DRŽAVE i crkvene samostalnosti…
ZETA JE BILA KOLEVKA I VOLJENA đedovina „velikoga SRPSKOG KRALJA NEMANJE.“
Bobčev za Lovćen kaže da je bio „svetionik SRPSKE SLOBODE“, koji se „nije mogao nikad ugasiti“, već je živio „nekad jače, a nekad slabije, ali neprestano.“
( „Glas Crnogorca“, avgust 1910).

Bečka „Noje Frajle Prese“
objavila je napis o književnom delu knjaza Nikole, u vreme priprema za proslavu 50-godišnjice njegove vladavine, u kome se kaže da se knjaževe pjesme „pevaju“… svuda, njih recituju uz gusle i SRPSKI GUSLARI ih prenose od usta do usta…“
( „Cetinjski vjesnik“, 7.juni 1910).

Briselski list „L ‘ENDENPANDAS BELC“, piše avgusta 1910:
„… Proglašenje Crne Gore za Kraljevinu nije bilo drugo nego jedna prosta formalnost. Knjaz Nikola je već izgledao kao jedan istinski Kralj, pre nego je bio proglašen. U Srbiji je ovo proglašenje Kraljevine, ovo stvaranje jedne NOVE SRPSKE KRALJEVINE… smatrano vrlo različito…“
U članku se kaže da šovinisti optužuju knjaza Nikolu, videvši u ovom činu njegovu nameru „da se stavi na čelo ujedinjenog SRPSKOG NARODA, govoreći da ima aspiracije na (sve) SRPSKI prijesto… Bliža budućnost će pokazati hoće li DVIJE KRALJEVINE SRPSKE moći ići kao dvije sestre iskrene i neodjeljive ili će one postati rivali, na veliku žalost srbijanskih i crnogorskih patriota ili veliku nesreću SRPSKE NACIJE…“
( „Cetinjski vesnika“, 4.septembar 1910).

Londonski „Dejli telegraf“ piše, povodom proglašenja knjaza Nikole za kralja:
„…Sa istorijskog gledišta Crna Gora potpuno zaslužuje ovaj avansman. Njeno je zemljište maleno, ali su dela Crnogoraca, uistinu, bila kraljevska… Poslednji događaji (aneksija BiH i proglašenje Bugarske za nezavisnu kraljevinu) poremetili su ravnotežu „uporednih vrednosti“, na Balkanu. Ta se ravnoteža izmenila na štetu SRPSKOG NARODA, koji, upoređivan sa drugim balkanskim narodima, izgleda, da je izgubio nešto od svoje cene (postao je nešto deprimovan). To se sada ispravilo time, što SRPSKI NAROD IMA DVIJE KRALJEVINE NA BALKANU…“
( „Glas Crnogorca“, 24.avgust 1910).

Bečki list „DER SALON“, pisao je jula 1910:
„… Junak sa vučjeg Dola, kako obično SRPSKI NAROD zove knjaza Nikolu, nije samo hrabri soko, on je i odlični vojni strateg. To je pokazao u glavnoj vojni od 1877, kada je tako vješto umio da raspoređuje malu crnogorsku vojsku, da je uvek nadvlađavao jačeg neprijatelja. “
( „Cetinjski vjesnik“, 4.avgust 1910).

Član Slovenskog dobrotvornog društva u Petrogradu, Korovljev, na sjednici društva, 11.maja 1910, rekao je, uz ostalo:
„…Knjaz Nikola ima veliku popularnost ne samo u SRPSKOM NARODU, nego u celom Slovenstvu. To je jedan od najznamenitijih vladara, što je ikad SRPSTVO IMALO.“
( „Glas Crnogorca“, jun 1910).

Francuz M.C.VERLUP, piše u svojoj knjizi „Kraljevina Crna Gora“ (1911), uz ostalo:
„… SRPSKI RATNICI su osvojili Crnu Goru, Hercegovinu i susedne zemlje; DANAŠNJI CRNOGORCI SU, dakle, proistekli OD OVIH SRBA; međutim, oni su se ukrštali ponekad, sa Keltima i Avarima.“
Govoreći o delu kralja Nikole „Balkanska carica“, Verlup kaže, da „kraljevski autoritet pretpostavlja stavaranje jednog VELIKOG SRPSKOG CARSTVA, U KOME BI današnja CRNA GORA BILA JEZGRO. Upravo ta je ambicija, toliko živa u srcu svakog Crnogorca, tako da je skorašnjom transformacijom Knjaževine u Kraljevinu, realizovan jedan od najdražih snova celoga naroda…“

Picture

Engleska karta iz 1716.g.
Češki istoričar, KONSTANTIN JIREČEK, u svojoj „Istoriji Srba“, uz ostalo, piše:
„… Kada su se u novije doba granice osmanskog svetskog carstva suzile, počinju se obrazovati NOVE SRPSKE DRŽAVE i to baš na zemljištu srednjovekovnih političkih tvorevina: u neprohodnim planinama Crne Gore, kod Cetinjskog manastira, zadužbine Crnojevića iz g.1485, u šumom obrasloj Šumadiji, ne mnogo južnije od Beograda i despotskog grada u Smederevu… “

Čeh JOSIP KONRAD, piše u književnom listu „Maj“, o pjesništvu Mićuna Pavličevića:
„… Pavličević u svom radu, kao i ostali Crnogorci, i uopšte SVI SRBI, koji se bave perom, sljeduje sasvim primeru genijalnog autora ‘Gorskog vijenca’, Petra II Petrovića Njegoša…“
„Ko poznaje SRPSKI JEZIK, tome rado preporučujemo Pavićevićeve pjesme.“
( „Glas Crnogorca“, 26. februar 1911).

Francuz Z.MALKAZONI piše u svom delu „Slovenski Balkan kroz poslednju Istočnu krizu“ (1911), uz ostalo:
„… Jedini autonomni predstavici SRPSKE RASE na Balkanu, ove dvije državice (Srbija i Crna Gora) predstavljaju, takođe, političke i materijalne aspiracije; i prošlost je toliko potvrdila da su one trpele jer su bile odvojene jedna od druge…“

Francuz ŽORŽ NORMAN piše u pariskoj reviji „Magazin pitoresk“ (april-maj-jun 1911), uz ostalo i sljedeće:
U vezi sa školovanjem knjaza Nikole u Parizu, od 1852, Norman piše: „Ova varoš bijaše tada intelektualni centar SRPSKE OMLADINE…“
Autor bilježi da se više dela kralja Nikole sa uspehom prikazuje na SRPSKOM POZORNICAMA, a njegova pesma „Onamo ‘namo“ je „postala… HIMNA SRPSKOG NARODA. Rasuti, podvlašćeni drugim državama, SRBI su uprli svoj pogled u Kralja Nikolu, čiji su stihovi pronijeli, kroz CIO SRPSKI NAROD, SEME NACIONALNE IDEJE i postavili ga u srcima SVIJU SRBA … “
( „Cetinjski vjesnik“, 5.novembar 1911).

Rus P.ZABLOTSKI, direktor gimnazije u Nježinu (Rusija),
piše crnogorskom mitropolitu Mitrofanu, u toku Prvog balkanskog rata. Zablotski podsjeća na „proročanski pobedonosni akord“ Nikoline nadahnute pesme: „Onamo pokoj dobiću duši, KAD SRBIN VIŠE NE BUDE ROB“. Kaže da je osetljivo srce staroga crnogorskog Gospodara slušalo vapaje porobljenih SRBA i od njih bolovalo“.
Zablotski završava svoje pismo željom: „Neka nigde gde kucaju SRPSKA SRCA, gde se čuje SRPSKA RIJEČ i slavi SRPSKA SLAVA, ne bude više SRBINA – roba“.
( „Cetinjski vjesnik“, 14.decembar 1912).

Austrijski ISTORIČARA FRIDJUN piše u Bečkom listu „NOJE VINER TAGBLAT“,
25.decembra 1912, o situaciji, nastaloj uspostavljanjem zajedničke granice između Crne Gore i Srbije:
„…Osnovni princip bečke balkanske politike bio je nedopuštanje da se sliju granice DVIJU SRPSKIH DRŽAVA – SRBIJE i CRNE GORE. Sanddžak je bio klin među njima. Zašto se Ezental odrekao od prava njegove okupacije? Njegovi kritičari kore ga što se on zanosio verom u preporod Turske, te se odrekao od prava na Sanddžak u njenu korist i to u ime kompenzacije za aneksiju Bosne uzdajući se da će nova Turska moći širiti Sanddžak od pokušaja CRNE GORE i SRBIJE DA SE SPOJE…“
( „Glas Crnogorca“, 5.januar 1913).

Francuz Luj Lezern u svom delu „Srbi, Hrvati i Slovenci“ (1913), piše, uz ostalo:
„… U XI veku, gravitacioni centar SRPSKIH ZEMALJA je u regionu zvanom Dioklitija, koji odgovara otprilike današnjoj Crnoj Gori“.
Prepričavajući sadržaj „Gorskog vijenca“, autor kaže da „narod u kolu“ evocira patnje i borbu SRPSKE NACIJE, od Kosovske bitke, dana gubitka nezavisnosti.
O oružju Vuka Mandušića, Lezern kaže da ta nova puška, koju Vladika daje ratniku, „to je možda … simbol borbe, koju SRPSKA ZEMLJA ima da izdrži u budućnosti. Ova borba nije okončana ni do danas i SRPSKE RASA još nije realizovala ideal o kome je sanjao Vladika – ratnik Crne Gore „.

Švajcarac RENE KALAPARD, izjavio je, 1913:
„… Jedan SRBIN, NIKOLA PETROVIĆ NJEGOŠ, KRALJ CRNE GORE, prvi je podigao ubojnu zastavu protiv bezbožnoga statusa kvo (na Balkanu), po kome je osmanlijsko divljaštvo moglo da po miloj volji besni nad podjarmljenom rajom. Ja naravno ne istražujem povode ratu, već jedino gledam na činjenice: SRBI iz dolina, SRBI iz planina, svi su dali na hiljade života da bi izvojevali narodna prava, prava njihove braće vekovima tlačene…“
( „Cetinjski vjesnik“, 11.januar 1913).

Francuz SARL LOAZO, parafrazira,
1913, razgovor sa „jednom vrlo uglednom crnogorskom ličnošću“:
„Svima nam je zajedničko, kao što znate, u celom NARODU SRPSKOM, etničko poreklo, jezik, religija, običaji, literatura ili bolje reći CRNOGORAC NIJE NIŠTA DRUGO DO SRBIN, koji je odrastao po vrletima balkanskih planina, jedan tip sa zasebnim imenom.“
(„Glas Crnogorca“, 27.april 1913).

Grk DR ANTONIJE SPILIOTOPULOS,
piše 1913, o situaciji u kojoj se našao SRPSKI NAROD. Pošto je podsetio na aneksiju Bosne i Hercegovne, autor kaže:
„… U 1913.godine tragedija se ponavlja i PRAVO SRPSKIH NARODA opet ta ista sila guši u pitanju Skadra.“ Autor pominje ogromne žrtve Crnogoraca i Srbijanaca u borbi za Skadar, podsjećajući da je taj grad „igrao ozbiljnu ulogu u SRPSKOJ ISTORIJI, a osobito u istoriji Stare Zete, današnje Crne Gore“, pre nego su ga Turci osvojili.
(„Cetinjski vjesnik“, 27. april 1913).

Crnogorska plemena
​“Cetinjski vjesnik“, od 12.marta 1914, prenosi tekst iz grčkih novina:

„… Kod svakog čovjeka, čija je duša plemenita, um nepomućen, srce osetljivo, a osjećaji razvijeni za sve što je lepo i uzvišeno – vjekovna očajnička ali junačka borba dičnih SRPSKIH VITEZOVA CRNOGORACA, koji takoreći odvojeni od sveta, u svojim surim, ozbiljnim, hladnim planinama, branjahu svoju slobodu – izazivala je divljenje i poštovanje.

… Kada se pomisli na težak ili bolje reći, mučenički život TOG MALOG DIJELA SRPSKOG NARODA, i kad čovjek pomisli da ti neustrašivi vitezovi nikad ne klonuše duhom pred silnim i strasnim dušmanima, čovjek mora ne samo da se divi tome narodu, no i da se zaplače nad teškom sudbinom njegovom… “

Pomenuti Grk, A.SPILIOTOPULOS, piše, 1914, u grčkom listu „Paneleion Kratos“,
da je narod Crne Gore, „još od istorijske bitke na Kosovu pa sve do danas, održavao nepokolebljivu mržnju protiv Turaka i visoki osjećaj za svoju nezavisnost…

Zidanje grada Skadra, dalo je jednu od najdivnijih i najuzvišenijih pesama NARODA SRPSKOG, pa prema tome i CRNOGORACA, iz koje se razvija, sav neizmjerni i blagi miris narodne pjesničke umotvorine“.

Njemac HUGO GROTE, u svojoj knjizi putopisnoj „Kroz Albaniju i Crnu Goru“ (1913),
kaže da su Crnogorci jednodušni u želji za stvaranjem „JEDNOG SRPSKOG CARSTVA sa kraljem Nikolom na čelu. To bi mogla biti državna zajednica, prirodno, samo kad bi Crna Gora igrala istu ulogu koju ima Pruska u Njemačkoj državnoj zajednici.“

Francuz Z.NIOKS, u svojoj knjizi „Balkanske zemlje“ (1915), uz ostalo, piše:

„… CRNOGORCI nijesu ništa drugo do JEDNA GRANA SRPSKE FAMILIJE, koja se sklonila u planine posle boja na Kosovu Polju (1389)…

SRBI su uvek smatrali CRNU GORU … kao neosvojivu TVRĐAVU NJIHOVE RASE, gde su se sačuvale netaknute iskre njihove nacionalne obnove i uspomena na njihovu nezavisnost…“

Francuz AUGUST GOVEN, piše, između ostalog, u svojoj knjizi Jugoslovensko pitanje“(1918):

„… MONTENEGRO ili CRNA GORA, ZETA u Srednjem veku, izvesno JE JEDNA SRPSKA ZEMLJA…

Od 1830 g. pa do svoje smrti, Petar II nije prestajao da se zaokuplja oslobođenjem SRBA ispod Turske i Austrije. U 1849, on je potpisao jedan tajni ugovor sa Aleksandrom Karađorđevićem, u vezi sa oslobođenjem SRBA.

u 1854, 1857 i 1858, za vreme ustanka u Bosni, knjaz Danilo je kombinovao svoje napore sa onim knjaza Aleksandra … Knjaz Nikola je potpisao, 1865, jedan ugovor, iz kojeg je proizilazilo da je pristao na abdikaciju u korist knjaza Mihaila od Srbije, a koji se, sa svoje strane, obavezao da ga (knjaza Nikolu) učini naslednikom u slučaju da nema (knjaz Mihailo), direktnog muškog potomka…

Danas, svi Crnogorci, oni u Crnoj Gori i oni koji su otišli da potraže zgradu u inostranstvu, apsolutno žele da se ujedine sa Srbima Kraljevine (Srbije)…“

Francuz A.SABOZU, piše uz ostalo, u svojoj knjizi „Srbi, Hrvati i Slovenci“ (1919):
„…Srbija broji 4 miliona SRBA, CRNA GORA IH BROJI 450 HILJADA…
Zna se da CRNA GORA NIJE MANJE SRPSKA, u svakom pogledu, nego moravski bazen. Takođe, dizanje ustanka ili objave rata su, vekovima, sledili ili malo prethodili onima Srbije…“
Autor kaže da „STANOVNICI CRNE GORE JESU SRBI – PO KRVI, PO POREKLU, TRADICIJI, JEZIKU i religioznom obredu…“

Francuz EMIL OMAN, u svojoj knjizi „Jugoslavija“ (1927), iznosi istorijat jugoslovenskih naroda. Govoreći o Srbima kaže, uz ostalo:
„Nacionalna vera Crnogoraca je ‘vera Obilića’; njihov najviši intelektualni domet to su tradicije Kosova i SRPSKOG CARSTVA, što znaju žene isto toliko dobro kao i ljudi, a što im nameće SRPSKA DUŽNOST: osvetiti mrtve…“

Njemački SLAVISTA, GERHARD Gezeman, zapisao je u svoj dnevnika, pravljen pri odstupanju sa srbijanskom vojskom, 1915. i 1916 (kojeg je objavio 1935, u Minhenu):
„… Crna Gora se po staroj tradiciji deli na plemena čak i danas još, nakon što su se centralistička vlast i dinastija Petrovića već tokom nekoliko generacija trudile da narod odviknu od starih partikularističkih često anarhističkih plemenskih osjećanja i nametnu mu crnogorsko državno osjećanje. Ja, međutim, U RAZGOVORIMA S CRNOGORCIMA – i obrazovanma i neukim, NAILAZIM ZAČUDO MALO „CRNOGORSKOG“ DRŽAVNOG OSJEĆANJA I DRŽAVNE SVESTI. ONI SU IZVANREDNO DOBRI SRBI. NJIHOVO SRPSKO NACIONALNO OSJEĆANJE I NACIONALNA SVEST nesumnjivi su kao kod Šumadinaca ili bosanskih revolucionara. Kad hoće da povuku crtu pri razlikovanje između sebe i drugih SRBA, to sigurno NIJE POLITIČKE PRIRODE, VEĆ CRTA KOJA ODVAJA PATRIJARHALNE STAROPLEMENSKE od modernizovanih kolonista. Cela Kraljevina Srbija u granicama do 1912, je zemlja naseljenika… JEDINA RAZLIKA KOJU CRNOGORCI IZMEĐU SEBE I “DRUGIH“ ISTIČU JESTE: DA SU ONI BOLJI SRBI, JOŠ BOLJI SRBI NEGO DRUGI…“ (Čitajući ovaj tekst ne mogu a da ne osetim da je to Gezemana ne samo čudilo nego i pomalo nerviralo. Očigledno su Nemci već tada opipavali puls i tražili slabu tačku, ali je u to vreme kod Crnogoraca na njihovu veliku žalost, nisu mogli naći).
O „Gorskom vijencu“ Gezeman piše:
„U stihu i stilu narodne epske pesme – ali nije ep, razgovori i dijalozi junaka, turobna kola naroda kao tragični horovi, ali nije drama. Jednostavno rečeno: KLASIČNI I NACIONALNI SPJEV SRBA…“
Gerhard Gezman u svome delu „Čojstvo i junaštvo starih Crnogoraca“ (1943), uz ostalo, piše:
„… Zato bih ja hteo da CRNOGORCIMA, I SRBIMA UOPŠTE… napomenem, da se sa životnim idealima svojih predaka nalaze u najboljem evropskom društvu.“
Gezman govori o nastojanjima Marka Miljanova da „kod svojih zemljaka, CRNOGORACA, i kod SRBA UOPŠTE“, suzbije „predubjeđenja da su Arbanasi pravi varvari“.
Gezman piše:
„CRNOGORAC je po svome legendarnom verovanju ne samo najbolji ratnik na svetu, VEĆ I NAJBOLJI SRBIN, SRBSKIJI OD SVIH SRBA. U tome ima donekle pravo. On je, u najmanju ruku, heroička kvintesencija SRPSKE DINARSKE DUŠE. Uz to, i legenda ima svoju biološku vrednost. Ova ovde ulivala je Crnogorcu samopouzdanje, i gotovost da sebe prinosi na žrtvu…“
Gezman kaže da „od svih junaka prošlosti, koji su u Crnoj Gori bili na velikoj ceni, MILOŠ OBILIĆ uživa najveće poštovanje koje je kult postalo. I to je vec odavno poznato…“

Intersantne slike
Rus S.BOGOJAVLJENSKI, PROFESOR ISTORIJE, piše, pored ostalog, u članku, „Iz rusko-SRPSKIH odnosa u vreme PETRA I“ ( „Pitanja istorije“, 1946, Moskva):

„… Na kraju XVII i početkom XVIII veka, SRBI su bili razdeljeni u tri grupe:

1. Srbija, Bosna i Hercegovina – nalazile su se pod turskom vlašću
2. SRBI – koji su živjeli u teško dostupnim planinama CRNE GORE, s mukom su branili svoju nezavisnost od sa tri strane opkoljavajućih Turaka, a na zapadu od Venecijanaca koji su uspijeli osvojiti značajan deo Balkanskog poluostrva na Pobrežju Jadranskog mora
3. Srbi, koji su živjeli u Mađarskoj.
Te tri grupe su živjele posebnim životom, no čuvali su svoju JEDINSTVENOST U JEZIKU, KULTURI I RELIGIJI…“

Autor kaže da se putovanjem mitropolita Danila Petrovića Njegoša u Rusiju, „zasnovalo savezništvo Rusa i SRBA u ratu protiv Turaka.“

U Istoriji Jugoslavije, koju je izdala Akademija nauka SSSR u Moskvi 1963, uz ostalo, kaže se:
„U XI veku centar borbe za političku nezavisnost SRPSKIH ZEMALJA i njihovo državno objedinjavanje premestilo se iz unutrašnjih rejona Srbije na jugozapad, u SRBIMA naseljenim PRIMORSKE OBLASTI – Duklju (Zeta, Crna Gora), Travuniju i Zahumlje (sada Hercegovina i dio Crne Gore)…

DUKLJA (koja se u XI-XII veku stala nazivati Zetom), i priključena njoj sa sjeverozapada Travunija i Zahumlje u IX i X veku, jedno vreme nalazila se pod vlašću župana Raške…“
Govori se i o SRPSKOM KRALJU MIHAILU VOJISAVLJEVIĆU, koji je dobio kraljevsku titulu od rimskog pape.
Kaže se da je u XI veku „u SRPSKIM ZEMLJAMA bila oformljena, u značajnoj meri, feudalna klasa“.

Za vreme Bodina, Dukljanske DRŽAVA je uključivala u svoj sastav SVE SRPSKE ZEMLJE: Zet, Rašku, Travuniju, Zahumlje I BOSNU.“

„Krajem XI veka, kada je Dukljanska država stala slabiti, centrom borbe SRBA za državnu nezavisnost ponovo je postala Raška… Raški veliki župan je raširio svoju vlast na Zetu i druge SRPSKI ZEMLJE…“

O periodu posle Kosovskog boja, u knjizi su, uz ostalo, kaže:
„… U južnom delu SRPSKIH ZEMALJA, posebno u zetskom PRIMORJU, većina feudalaca orijentisala se na Veneciju u borbi s Turcima.“

Njegoš i njegov „Gorski vijenac“, predstavljaju, po autorima knjige, vrhunac epohe romantizma u „tadašnjoj SRPSKOJ LITERATURI“.

Za knjaza Nikolu se kaže, da je „stupivši na presto posle ubistva Danila smatrao… da je crnogorska dinastija Petrović Njegoš dužna da izvrši istorijsku misiju OSLOBOĐENJA I UJEDINJENJA SRPSKIH ZEMALJA“.

U knjizi se govori o aktivnostima Crne Gore, tj. Knjaza Nikole, u radu UJEDINJENE OMLADINE SRPSKE. Tako je, 1869, NA CETINJU FORMIRAN KOMITET UJEDINJENE OMLADINE SRPSKE, a 1871, na Cetinju je osnovana “Družina za ujedinjenje i oslobođenje SRPSKIH NARODA“.

U SSSR-u je, dakle, i posle Drugog svetskog rata – poštovana istorijska istina o Crnoj Gori, kao SRPSKOJ ZEMLJI, i o CRNOGORCIMA, KAO SRBIMA, dok je u FNRJ – SFRJ, od 1946, Titovom odlukom falsifikovana istorija Crne Gore i Crnogoraca – što je bilo u službi velikohrvatskog programa smanjenja broja Srba, po svaku cenu.

​SABORI SRPSKE PRAVOSLAVNE CRKVE U CRNOGORSKIM UZBRDICAMA – U MANASTIRU MORAČI I U KUČIMA, U XVII VEKU

​Istoričar Jagoš Jovanović piše u svojoj knjizi „Stvaranje crnogorske države i razvoj crnogorske nacionalnosti“ (Titograd, 1947), da je u leto 1608.godine, patrijarh srpski Jovan sazvao u Moračkom manastiru sastanak crkvenih i narodnih prvaka iz svih srpskih zemalja. Na skupu je razmatrana ideja „vojvode savojskog“ da bude vladar naroda na Balkanu, oslobođenog u zajedničkom ustanku protiv Turaka. Jovanović piše da su učesnici na skupu zaključili da vojvoda savojski mora da se obaveže „pod svojim potpisom i potpisom svojih sinova“ da neće ništa učiniti „protivno dogmama Pravoslavne crkve“ i da mora da se zakune ‘svrh četiriju evangelija i na časnom krstu „i da se kruniše „po činu i zakonu krunisanja starih careva naših“. U pismu je patrijarh Jovan istakao da neće razgovarati ni sa kim ko bi „narod hrišćanski obraćao na zakon rimski“. Iz ovih citata jasno proizilazi da su na skupu u Moračkom manastiru bili pravoslavni Srbi.

Avgusta 1614.godine, neumorni, kako ga kvalifikuje Jagoš Jovanović, srpski patrijarh Jovan, sazvao je u Kučima skupštinu crkvenih i narodnih predstavnika iz svih srpskih zemalja. Trojicu učesnika odredio je cetinjski mitropolit Rufim, a po jednog su izabrale plemenske skupštine Vasojevića i Pipera. Na povratku iz Kuča na putu za Srpsku patrijaršiju u Peći, Turci su uhvatili patrijarha Jovana i odveli u Carigrad gde je skončao mučenički. Jagoš Jovanović piše da je „smrću patrijarha Jovana nestalo neumornog organizatora akcija CRNOGORSKIH i BRĐANSKIH plemena protiv Turaka.“

Godine 1648. u Moračkom manastiru sastao se, po drugi put, crkveno-narodni sabor, na kome je za patrijarha srpskog izabran raški mitropolit Gavrilo Rajić, pošto je patrijarh Pajsije, nasljednik patrijarha Jovana, umro. Jedan od najistaknutijih učesnika na skupu u Moračkom manastiru bio je cetinjski mitropolit Mardarije Kornećanin. Na skupu je određen budimljanski mitropolit Pajsije da ide u Rim i ponudi poglavaru Katoličke crkve zajednićku oružanu akciju protiv Turaka. Na putu za Rim Turci su uhvatili mitropolita Pajsija. „Umoren je strahovitim mukama“ – piše Jagoš Jovanović.

Budući da je prvi skup u Moračkom manastiru i onaj u Kučima organizovao srpski (pećki) patrijarh, a na drugom skupu u Moračkom manastiru izabran novi srpski patrijarh jasno je da su te činjenice neosporivi dokaz da je potpuno lažna tvrdnja „dukljanskih“ propagandista da su Petrovići posrbili Crnu Goru i Crnogorce.

Foto galerija: slike preuzete sa njegos.org iz magazina “Nacionalna geografija“.

​Ugovor između Srbije i Crne Gore od 23. septembra (5. oktobra) 1866. god

Preambula Ugovora

„U ime svete i jednosušne Trojice. Njegova Svjetlost Knjaz Srbije i Njegova Svjetlost Knjaz Crne Gore, imajući pred očima s jedne strane svoje svete dužnosti, a s druge strane žalosno stanje naroda srpskog u Turskoj, i oduševljeni jednakom patriotskom željom, da u iskrenom sporazumevanju rade na oslobođenju i ujedinjenju svoga naroda saglasili su se da u ovome tajnom ugovoru urede sva pitanja koja s tim u svezi stoje, i označe unapred krug svoje zajedničke radnje…“

Član 1.

„Njihove Svjetlosti Knjaz Srbije i Knjaz Crne Gore obvezuju se i zalažu jedan drugome riječ, da će u najvećoj saglasnosti i iskrenosti raditi, da se što prije spremi ustanak protivu Turske pak da se cio srpski narod u Turskoj oslobodi od turskog jarma i u jednu srpsku državu spoji“.

Član 2.

„Ako sa božijom pomoću bude krunisano ovo preduzeće sa podpunim uspjehom, to jest da se cio srpski narod u Turskoj oslobodi i ujedini u buduću veliku Srbiju, onda i pod tim uslovom Knjaz Crne Gore svečano obećava da će Crnu Goru pridružiti i ujediniti s tom velikom državom, priznavajući Knjaza Mihaila za vladaoca te cjelokupne srpske države“ Itd.

Autor: Svarog (svarog.blog.rs)

srbski.weebly.com
Podelite:

Ostavite komentar

Please enter your comment!
Please enter your name here