Ostoja Vojinović: Razglednica iz Nižnjeg Novgoroda, jednog od dragulja Rusije

Podelite:

• Da bi znao kakav je put ispred tebe, pitaj one koji se vraćaju (Ruska poslovica) •

Rusija, najveća zemlja na svetu, bogata je svojom viševekovnom istorijom i jedinstvenom kulturom. U njoj živi više od 145 miliona stanovnika u preko 1.100 gradova.Vinston Čerčil je davne 1939.godine rekao da je Rusija “ zagonetka umotana u misteriju enigma”. Zanimljiv podatak predstavlja činjenica da Rusija ima čak 15 gradova sa više od milon stanovnika,a jedan od njih je i Nižnji Novgorod.


Nižnji Novgorod, središte istoimene provincije i jedan od najstarijih ruskih gradova, koga je osnovao princ Jurije Vsevolodovič, 1221. godine udaljen je 420 kilometara istočno od Moskve. Ovaj milionski grad na obalama reka Volge i Oke, četvrti je po veličini posle Moskve, Sankt Peterburga i Novosibirska.


Po geografskim odlikama neodoljivo podseća na glavni i najveći grad Srbije.Na obalama i uzvišenjima iznad ove dve reke , na ušću Oke u impozantnu i najdužu evropsku reku Volgu, kao na mestu ulivanja Save u Dunav, baš kao Kalemegdan, uzvišeno i ponosno stoji nižnjenovgorodski Kremlj, dok je sa druge strane, poput našeg Zemuna, grad Bor sa oko 140.000 stanovnika. Milion i trista hiljada stanovnika, po čemu je Nižnji, kao što je navedeno četvrti po veličini u Rusiji živi užurbano u gradu čije obale povezuje šest mostova.


“Nižnji”, kako ga od milja zovu, jedan je od vodećih industrijskih gradova u Rusiji, a monotoniju sivila fabričkih hala i socrealističke arhitekture razbijaju obnovljene fasade zdanja preostalih iz vremena carske Rusije, kao i zlatne kupole manastira i crkava koje izviru sa svih strana.


Nižegoradska oblast dugo je bila nedostupna za turiste jer se u njoj nalazio zatvoreni “nuklearni grad” Arazmas – danas Sarov, u kome je 1946. godine otvoren prvi naučno – proizvodni nuklearni centar u SSSR-u.Ova stranica sovjetske istorije dugo je bila najstrože čuvana tajna, ali danas svako ko želi može da poseti istorijsko – memorijalni muzej nuklearnog oružja, otvoren 1992.godine, naravno uz specijalnu dozvolu.


Naročitu pažnju turisti posvećuju prepoznatljivim stepenicama izgrađenim vijugavo u vidu osmice 1943. godine u čast pobede Sovjetske vojske kod Staljingrada. Sa 560. stepenika, one su najveće stepenice u Rusiji, a ime su dobile po čuvenom probnom pilotu Valeriju Čkalovu. Na platou iznad pomenutih stepenica , nalazi se i spomenik Čkalovu koji je u istoriji svoga naroda ostao upamćen po tome što je prvi u svetu, preko Severnog pola, leteo do Američkog kontinenta. Tom prilikom u njegovu čast , američki predsednik Franklin Ruzvelt, organizovao je prijem i lično, salutirajući odao mu priznanje za iskazanu hrabrost i veštinu.


Ovdašnja tvrđava (Kremlj), sa visokim kulama, građena je od 13. do 15. veka. Visoki zidovi sa puščanim otvorima po obodu, opasuju tvrđavu u kojoj se nalaze zgrade Gradske Dume (skupštine), suda i druge administrativne zgrade.Svojom lepotom ističu se i pešačke staze koje, kroz zelenilo drvoreda i cvetne aleje, vode na obalu reke. Pogled sa ušća dvaju reka na tvrđavu i grad, neodoljivo podseća, što je već navedeno na naš Kalemegdan i prekrasni položaj Beograda, od koga je Nižnji Novgorod udaljen 2.614 kilometara.


Grad privlači pažnju brojnih turista što svedoče i prispeli brodovi u ovo pristanište. Tu pokraj samog pristaništa prolazi široka ulica, bogata zgradama građenim u stilu romantizma, klasicizma pa i baroka, i veoma je prometna.


Okolina bogata šumom, duboki jarak s jedne, i porozne, učinile su ovaj tipično ruski grad važnim utvrđenjem za odbranu granice od Tatara i Mongola. Uprkos svemu, grad je 17 puta bio sravnjen sa zemljom, pa je pravo čudo da on još uvek postoji na geografskoj karti.


Tu na mestu koje se zove Strelka, gde se Oka uliva u Volgu je žuti hram, Sabor Aleksandra Nevskog koji su izgradili lokalni trgovci 1881. po projektu arhitekte Lava Dala, sina Vladimira Ivanoviča Dala, sastavljača znamenitog rečnika ruskog jezika.Nedaleko odavde je i Blagoveštenski manastir osnovan osam vekova pre nastanka samog grada. U širem delu grada nalazi se još jedan prelep,Pečerski manastir, u sklopu koga se nalazi predivna aleja ruskih careva, sa bistama njih devetnaest, kao i vrlo bogat sa stvarima i predmetima muzej Nižegoradske eparhije.


Svakako je obilazak nižegorodskih manastira najbolje početi od sela Divijeva na jugu Nižegorodske oblasti, udaljenog oko tri sata vožnje od Nižnjeg.U njemu se nalazi čuveni ženski Svetotrojicki Serafimo-Divijevski manastir. Osnivač i pokrovitelj manastira bio je prepodobni Serafim Sarovski, a u ovom manstiru se i danas čuvaju njegove mošti. Ovo mesto privlači veliki broj vernika iz cele Rusije i pravoslavnog sveta tokom čitave godine, a njihov broj je najveći početkom avgusta kada se i održavaju svečanosti posvećenje rođenju Svetog Serafima Sarovskog.

Nižnji novgorodski region je kolevka značajnog dela tradicije ruskog naroda. Nažalost, za vreme vladavine Sovjeta, crkva je bila u teškom položaju. Mnoge od njih su bile do temelja uništene, pa se poslednjih 20-ak godina ulažu svekoliki napori u cilju njihove obnove.


Crkva posvećena Rođenju Presvete Bogorodice – Roždenstvenskaja crkva u Nižnjem se pored manastira u Divijevu ističe posebnom lepotom.Sagrađena je 1715. godine sredstvima najbogatijeg trgovca Rusije, Georgija Stroganova, a zbog svoje neponovljive lepote uvrštena u UNESCO-vu svetsku kulturnu baštinu. Crkva je posvećena Rođenju Presvete Bogorodice, koje se kalendarski slavi 21.septembra kao Mala Gospojina. Dosta hramova širom Rusije, podignuto je u slavu Blažene Deve Marije, jer se njen kult izuzetno poštuje. Crkva je građena u obliku upisanog krsta u osnovi, sa oltarom, apsidama, pripratama, pevnicama i stubovima.

 

Spoljna fasada hrama, a naročito oko ulaznih vrata i prozora, građenih u obliku bifore, ukrašena je veoma uspelom dekorativnom obradom materijala, karakterističnom samo za ruska sakralna arhitektonska ostvarenja. Ovim, duhovno zasićenim centrom, dominira visoki stilizovani toranj, čija se zvona oglašavaju pred praznične, nedeljne, kao i svakodnevne jutarnje i večernje molitvene svete službe. Iznutra je karakterišu lepe freske i umetnički veoma vredne ikone, ne samo Bogorodice nego i Isusa Hrista, Arhangela Gavrila na carskim dverima, Svetog Nikole i druge.Sa strane oltara nalazi se časni krst, donet iz Svete zemlje u Jerusalimu, koji simbolizuje raspeće Isusa Hrista.

Od hrama pruža se ulica Roždenstvenskaja koja označava početak poslovnog dela grada, u kome su sedišta mnogih banaka, brodskih kompanija, te renomiranih restorana, taverni i prodavnica. Ovom ulicom prolaze tramvaji puni putnika naročito pri njihovom odlasku i povratku s posla. Njima su još na raspolaganju trolejbusi, autobusi i podzemna železnica. Većina građana poseduje automobil, ali ga je ovde teško voziti usled velike saobraćajne gužve.


Grad živi od avio industrije, brodogradnje, informacione tehnologije I auto industrije.Nižnji Novgorod je jedan od vodećih industrijskih gradova u Rusiji u kojem je zastupljena proizvodnja mašina, automobila, lokomotiva, rečnih brodova, aviona, dizel motora, radio i tv aparata, kao i razvijena hemijska industrija . Nedaleko od Nižnjeg je omanji grad Arzamas sa veoma razvijenim nuklearno-istraživačkim centrom u kome je idejno osmišljena, a potom i napravljena prva atomska bomba u Rusiji. Tu su još i čuveni ruski GAZ, druga po veličini fabrika automobila.Najpoznatiji proizvod te fabrike, aiutomobil Volga, slavu je stekao tokom hladnog rata.Samim tim što je bio jedini luksuzan automobile dostupan u SSSR-u, Volga je bila san svih pravih Sovjeta.Crne Volge bile su omiljeni automobile sovjetskih državnika, posebno KGB-ovaca.Proizvodili su se i automobili Čajka, koja je bila ruska verzija Kadilaka i koja je bila rezervisana samo za aparatčike i visoke partijske funkcionere.Sve one ruske Volge i Čajke koje još uvek “plivaju” i “lete” ruskim cestama, započele su svoj život upravo ovde, u fabrici GAZ, ponosu grada.Pored GAZ-a, postoji i fabrika automobila Gorky, preduzeće GAS, brodogradilište Krasnojo Sormovo i fabrika aviona SOKOL.Inače, ova fabrika je samo za vreme Drugog svetskog rata proizvela 18.000 aviona tipa “istrebljivač”.Ovde se pravi i avion MIG-21 najprodavanija vojna letelica na svetu, kao i ponos savremene ruske avijacije I najbolji borbeni avion na svetu MIG-35.


Grad predstavlja kulturno središte u kome centralno mesto zauzima univerzitet iz 1918.godine kao i brojni spomenici jedinstvene ruske arhitekture iz srednjeg veka
Pošto je trgovinski sajam upriličen s početka 19.veka u obližnjem Makarijevu, ispred istoimenog manastira, izgoreo, preseljen je u Nižnji Novgorod gde je značajno doprineo daljem privrednom razvoju grada. U to vreme svakako je bio najveći sajam u Evropi sa ogromnim prostorom od 60 dvospratnih paviljona, dok je u isto vreme u grad pristizalo gotovo 3000 trgovačkih brodova. Tom prilikom, na sajmu je bila formirana cena za žito, so, krzno i razne metale koja je bila važeća za ceo trgovački svet.
Primera radi, tokom 17.veka, ovde su stizali brodovi iz Astrahana, grada sa ušća Volge u Kaspijsko more, koji su dovozili so, ribu i drugu orijentalnu robu sa azijskog kontinenta, koja je ovde kupce nalazila, kako na domaćem tako i na inostranom tržištu. U vremenu o kome je reč, procvetala je zanatska delatnost, pa je tako ovo mesto postalo važan privredni centar za gradnju brodova.
Glavna atrakcija grada je tvrđava ( ruski Kremlj), s početka 16.veka, koja se sastoji od dva kilometra dugačkog zida izgrađenog od cigle, s aukupno 13 osmatračnica.
Prvobitna tvrđava iz 1221.godine bila je izgrađena od drveta. Današnji izgled zidova na strmim padinama datira iz 1500.godine a sagrađen je po zamisli italijanskog arhitekte Petera Fariazina. Zid ovdašnjeg Kremlja, sa 2414 metara dužine, dolazi odmah iza onog čuvenog sazidanog u Moskvi.Tvrđava je uvrštena među sedam čuda Rusije.
Ova tvrđava je i glavni razlog zašto je Nižnji Novgorod uvršten u listu UNESKO-a od 100 gradova sveta posebne istorijske i kulturne vrednosti.Ovaj svojevrsni istorijski muzej na otvorenom, se održava, što znači da se naročita pažnja poklanja istorijskoj prošlosti. Ovde podkulturu mladih, ne karakteriše ispisivanje grafita po zidovima i kulama Kremlja, tim vrednim kulturnim i civilizacijskim znamenjima bogate tradicije ovog kraja. Mlada pokoljenja, sa zahvalnošću i poštovanjem, neguju uspomene na hrabre borce koji su izginuli u odbrani «matuške Rusije». Običaj je da se ovim alejama, neposredno nakon venčanja, prošetaju mladenci i da se kraj večnog plamena zavetuju na vernost i odanost u ljubavi koja život znači.
Jedna od najmonumentalnijih građevina koje opasuju zidine grandioznog utvrđenja jeste zgrada Dume, koja označava skupštinu, oblik predstavničkog tela parlamenta. Ova gradska duma i njen sovjet tj. Vlada brinu o razvoju grada, komunalnim, saobraćajnim,kulturnim i drugim potrebama građana na lokalnom nivou.
Jedna od osnovnih karakteristika svih gradova jesu i njihove glavne ulice. I kao što Pariz ima Jelisejska Polja, Sankt Petersburg Nevski Prospekt, Nižnji Novgorod ima Veliku ulicu posvećenu Pokrovu Presvete Bogorodice, koja podseća na našu Knez Mihajlovu. Ona je već 200 godina glavna ulica i u njoj se nalaze luksuzne prodavnice, banke, pozorišta, zgrade fakulteta, ali je u sebi sačuvala i brojna plemićka zdanja i stare trgovačke radnje iz 18. veka. Skulptura, kao važna grana umetnosti, veoma je prisutna, u prostoru ovog omiljenog šetališta meštana. Duž cele glavne ulice postavljene su statue, ženskih i muških likova koji u relaističnom maniru izražavaju vedra pa i tužna, psihološka stanja i raspoloženja. U ovom elegantnom delu grada ističu se u arhitektonskom pogledu lepe zgrade, a posebno prelepo izgleda zamak državne banke u kojoj je ugrađeno pomalo romantičnih, klasicističkih, i elemenata koji su karakterisali evropske graditeljske stilove minulog veka.
Nižnji Novgorod je rodno mesto mnogih znamenitih ličnosti: fizičara Andreja Saharova, izumitelja hidrogenske bombe, Rostislava Aleksejeva takođe fizičara i konstruktora hidrobrodova na pogon na vodena krila, Nikolaja Dobroljubova, literarnog kritičara i publiciste i mnogih drugih.
U Nižnjem Novgorodu, po prvi put u Rusiji bila su ostvarena mnoga civilizacijski važna dostignuća: proradio je prvi tramvaj, napravljen je prvi dvospratni putnički parobrod i prvi radio aparat, inženjer Janson izumeo je prvi električni čajnik na svetu, a napravljen je i prvi automobil više klase u Rusiji – Čajka(Galeb).
Ovaj grad dugi niz godina bio je zatvoren grad za strance zbog značaja vojne industrije, a danas je to lep, moderan grad otvoren za turiste iz svih krajeva sveta. Nižnji Novgorod se od 1930. do raspada Sovjetskog Saveza 1991.godine zvao Gorki, po istoimenom prozaisti i dramskom piscu koji je upravo u ovom gradu ugledao svetlost dana 1868.godine.Kuća u kojoj je proveo detinjstvo očuvana je do današnjeg dana i otvorena za posetioce. Maksim Gorki je najverovatnije jedini pisac koji je doživeo da poslednjih šest godina svog života, grad u kojem je rođen nosi njegovo ime. Na referendumu 1991.građani su vratili gradu prvobitni naziv.
Na tezgama ovdašnje pijace ima svega u izobilju: voća, povrća, suhomestnatih proizvoda, raznih mlečnih proizvoda, odevnih, obuvnih i mnogih drugih predmeta. Zahvaljujući materjalnom ulaganju Sovjeta u razvoj kulture, na ovoj pijaci nema ni traga od prostaštva i primitivizma, svojstvenog nekim drugim pijacama u svetu. Sve je čisto, klasirano i veoma lepo prezentovano.
Nižnji Novgorod je i grad sa velikom sportskom tradicijom – čak 15 njegovih stanovnika su nosioci zlatnih olimpijskih medalja.
Stadion „Nižnji Novgorod“ velelepan sportski objekat namenski je izgrađen za potrebe ovogodišnjeg Svetskog prvenstva.Nikao je na jednoj od najživopisnijih lokacija u gradu – na mestu gde se reka Oka uliva u Volgu, u blizini hrama Aleksandra Nevskog, sa predivnim pogledom na zidine grada.Dizajn stadiona je inspirisan aspektima prirode u regiji Volge – vodom i vetrom.Fudbalski klub iz ovog grada takmiči se u drugoj ruskoj ligi, ali će definitivno imati sjajan stadion na kojem će igrati i koji može biti motivišući faktor da bi klub izborio učeće u prvoj ligi Rusije.
U Nižnji se može stići nakon četiri sata vožnje iz Moskve brzim vozom Striž, jer se Nižnji nalazi na trasi Transibirske železnice prema Vladivostoku i dalje Pekingu.Gotovo svi veći ruski gradovi imaju više stanica od kojih je jedna putnička (“pasažirska”), a druge su za vozove koji samo prolaze prema dalekim destinacijama, ili su teretne.
Stanovnici Donjeg Novog Grada ( prevod sa ruskog za Nižnji Novgorod) svoj grad nazivaju skraćenicom NiNo.Grad, poput i drugih ruskih gradova i gradića vrvi od socrealističkih elementa.Navedeno se može uočiti već kod ulaska u glavnu želežničku stanicu, gde su zastupljeni pomenuti socrealistički motive sa vojnicima, radnicima i radnicama, te nezaobilaznim drugom Lenjinom na vrhu koji i dalje blista poput nekog sveca.


NiNo ima i rečnu i vazdušnu luku ( aerodrom Strigino ), te metro sa malo, ali sasvim dovoljno linija.Dok u Moskvi karta za podzemnu železnicu košta 50 rubalja ( bezkontaktna karta), ovde košta samo 28 ( žeton sa rupicom u sredini). Inače 100 rubalja je oko 160 RSD. Za tu cenu karte možete se metroom voziti celi dan, ako imate vremena.Tokom radnog vremena u metrou možete samo sresti majke sa decom, starije ljude – penzionere, omladinu, učenike.Radno sposobnih ljudi nema, ili bude poneki.Oni su na raboti, na poslu.Kao što se tokom radnog vremena ne mogu sresti ni videti u metrou, ili drugoj vrsti prevoza, isto tako se ne mogu sresti ni u šetnji glavnim ili sporednim ulicama, da ne govorimo o dokoličarenju po kafićima.Čistoća stanica u podzemnoj železnici je neverovatna, iako ne postoje nigde korpe za smeće, nema nigde nijednog bačenog papirića.
Inače pored Nižnjeg Novgoroda postoji i Veliki Novgorod, ali je on udaljen hiljadu kilometra severnije i ima upola manje stanovnika.
U nekadašnji Gorki bio je proteran ruski fizičar i disident Andrej Dmitrijevič Saharov, koji je tu poslat u izolaciju.Tokom šezdestih godina prošlog veka isticao je opasnost od nuklearnog rata između SSSR-a i SAD-a zalažući se za obustavu nuklearnog naoružanja zbog čega je smenjen sa rada na vojnim projektima.Nakon osude sovjetske vojne intervencije u Avganistanu, Saharov je proteran u Gorki,a dolaskom Gorbačova na vlast, dopušten mu je povratak u Moskvu.Upravo zbog Saharova , Gorki je bio “zabranjen grad” i u njega niko nije smeo ući bez posebne dozvole, a naročito stranci.Jedan od razloga, pored Saharova i njegove izolacije što je grad bio zabranjen za strance, je i to što se, pomenuto je već ranije, u njegovim fabrikama mnogo toga proizvodilo za potrebe vojne i nuklearne industrije.
Zbog jake industrije i zagađenja koja od nje dolaze, gradske arhitekte su se pobrinule da grad ponese i epitet “zeleni”.U gradu postoji mnoštvo parkova koji se prostiru na oko hiljadu hektara, a najlepši i najveći među nima je park “Švajcarska” na čak 380 hektara.
Grad je i centar sajamskog i kongresnog turizma. Godišnje se na Nižnjegoradskoj “jarmarki” održi više od 50 sajmova i kongresa.Ovaj sajam datira iz 17.veka i jedan je od najposećenijih u Rusiji.Upravo zbog čuvenog sajma i vizije nekadašnjih vlastodržaca, ovaj grad je u 18. veku bio finansijski moćniji i od Moskve i od Sankt Petereburga, pa je zbog toga i nosio epitet “kormilo Rusije”.

Ostoja Vojinović, Vidovdan

Podelite:

2 Komentari

  1. lovac tenkova iz Drugog svetskog rata na fotografiji.JNA je imala lovce Su-85 i, koliko mi je poznato, sacuvan je samo jedan primerak u BiH.Jos jedan primer koliko nas ne interesuje cuvanje za buduca pokolenja.Krene od lovaca tenkova, preko istorijskih objekata, cirilice, a zavrsi sa KiM.

Ostavite komentar

Please enter your comment!
Please enter your name here