ZABRANJENA ISTINA O SARAJEVSKOM ATENTATU

Podelite:

RECENZIJA ISTOIMENE KNJIGE IGORA MAKAROVA I DR IVANA PAJOVIĆA U IZDANJU IZDAVAČKE UKRONIJA, BEOGRAD 2016. GODINE

Knjiga autora Igora Makarova i dr Ivana Pajovića pod nazivom „Zabranjena istina o Sarajevskom atentatu”, izdata od strane izdavačke kuće „Ukronija”, čiji je urednik izdanja g-din Srđan Furtula, izašla je iz štampe u vreme Sajma knjiga 2016. godine na kom je i izložena.

Ova knjiga predstavlja specifičnu socioistorijsku studiju  važnog istorijskog događaja koji nije predstavljao samo trenutak nasrtaja na život jedne značajne političke ličnosti toga doba, već i pravu istorijsku prekretnicu, početak novog doba i začetak novog društvenog ustrojstva sveta.

Iako naizgled publicističkog karaktera, knjiga daje doprinos istorijskoj nauci ukupnošću sagledavanja događaja i ličnosti vezanih za taj čin i još mnogo toga vezanog za njega.

O ozbiljnosti pristupa temi govori i sam obim knjige. Ona se sastoji iz 604 stranice, anotacije, predslovlja, 17 knjižnih poglavlja, Epiloga i Priloga, koji je sastavljen iz jednog intervjua Igora Makarova i odlomka iz poverljive beleške P. N. Durnova imperatoru Nikolaju II. Ovaj odlomak beleške na kraju knjige veoma je bitan, jer gotovo proročki govori o budućim događajima koji će se desiti ukoliko izbije međusobni rat najvećih evropskih monarhija.

Upravo poenta knjige se sastoji u dokazivanju da atentat nije predstavljao čin pojedinaca ili izolovane grupe zaverenika, koji su svoje delo počinili iz navodno patriotskih razloga ili idealizma, već da je deo mnogo šireg plana koji je kovan relativno dugo i u koji su upleteni diplomatski predstavnici velikih sila, njihove obaveštajne službe, tajne zavereničke terorističke organizacije sa dugim stažom svoga delovanja i na kraju neformalne sile iz senke, kao što su masonerija i finansijske oligarhije. Dakle, mnoge strukture, formalne i neformalne, koje su imale plan ili određeni interes kako bi započeo svetski rat, do tada neviđen u istoriji ljudske civilizacije.

Ovako strukturisani rad na knjizi odstupa od većine do sada objavljenih pisanih analiza ovog događaja i njegovih posledica, kojih je do sada bilo mnoštvo, možda na stotine, što u Srbiji, što širom sveta. To je jedan od suštinskih značaja koji knjiga daje istraživanju Sarajevskog atentata.

Gledano po poglavljima, knjiga je strukturisana na odličan način, jer su poglavlja kao delovi knjige gotovo samostalni delovi, čitalac ih može čitati odvojeno ili na preskok, i da na taj način saznaje pojedinosti o ličnostima i događajima. Uprkos tome, sva poglavlja knjige su uklopljena u jednu neraskidivu celinu koja služi za izvođenje određenih zaključaka.

Poglavlja su tako podeljena, da uglavnom prate ponašanje određene ličnosti, podatke o njoj i njene lične stavove. Rukovodeći se tim konceptom, u knjizi se izvlače zaključci: koji su izvori i izjave istinite, koje ne, gde se izbegava govoriti o određenim događajima i gde se iznosi apsolutna neistina sa određenim ciljem.

Već u prvom poglavlju, simbolički nazvanom kartaškom terminologijom „Trojka, šestica, pub, kec” opisana su i povezana prva tri stepena učesnika u atentatu, od najnižeg do najvišeg, gde se sami pripremljeni izvršioci nazivaju „trojkom i šesticom”, zatim njihov fizički učitelj, srpski oficir Vojislav Tankosić, čovek koji ih je obučavao upotrebi oružja — nazvan „pub”, i na kraju njihov duhovni otac, ideolog organizacije „Mlada Bosna”, Vladimir Gaćinović — nazvan „kec”. Na ovome se ne završava priča o Gaćinoviću, već se autori na tu ličnost vraćaju više puta, sa valjanim razlogom.

Druga, treća i četvrta glava knjige su od posebnog značaja, jer govore o pukovniku Artamonovu, u to vreme ruskom vojnom atašeu u Beogradu, za koga se u delu dosadašnje literature govori kao o čoveku koji je pukovnika Dragutina Dimitrijevića Apisa navodno podstrekivao na zaveru protiv Franca Ferdinanda. Data su njegova lična sećanja, deo dosijea, izjave određenih povezanih pojedinaca, zatim podaci o međusobnim kontaktima pukovnika Artamonova i Apisa i izvode se određeni zaključci. Posebno je značajno da se u knjizi prvi put na srpskom jeziku objavljuju celokupna sećanja pukovnika Artamonova.

Peta glava knjige naročito je značajna, jer govori o jednoj istorijski veoma zanimljivoj ličnosti, koja se u tim sudbonosnim danima našla upravo u blizini događaja, ali pod veoma čudnim, ako ne i misterioznim okolnostima. Verhovski je navodno upućen iz Sankt Peterburga u Beograd da istražuje strategiju i taktiku Srpske vojske u Balkanskim ratovima. U pitanju je tada kapetan, a potom i general Aleksandar Ivanovič Verhovski, koji u vrlo kratkom roku, za tri godine, napreduje od kapetana do generala i postaje poslednji ministar vojni Privremene vlade Kerenskog, a ne mnogo posle toga general Crvene armije, i koji skončava u Staljinovim čistkama. Knjiga se oslanja na njegov nedavno pronađen lični dnevnik koji je on u to vreme vodio u Srbiji. U knjizi se pokušava doći do zaključka ko je zapravo ta ličnost, kakav mu je bio celokupan životni put i kakvu je u to vreme igrao ulogu u Srbiji, tojest da li je imao određene zadatke ili veze sa planiranjem atentata. Kao i u slučaju sećanja pukovnika Artamonova, u ovoj knjizi prvi put su na srpskom jeziku objavljeni najbitniji delovi dnevnika kapetana Verhovskog, a oba teksta upoređena su sa nedavno pronađenim u SAD sećanjima Vasilija Štrandmana, koji je nasledio preminulog Hartviga na mestu carskog poslanika u Srbiji. Kroz upoređenja ova tri lična teksta izvlače se veoma bitni zaključci vezani za ponašanje diplomatskog kora Carske rusije i njenu umešanost u Sarajevsku zaveru. U pitanju je apsolutno senzacionalan materijal.

Šesta glava odnosi se na neobično značajnu ličnost tog vremena u Srbiji, Nikolaja Hartviga, ruskog carskog poslanika pri srpskom dvoru. Opisan je njegov životni put, odlike karaktera kroz ponašanje u službi, naprimer njegovo prilično često delovanje na svoju ruku u doba kada je bio carski poslanik na dvoru persijskog šaha, a što se u određenom obliku ponavlja pri njegovom dolasku u Srbiju na istu dužnost. Napravljena je veza njegovog odnosa sa zvaničnim vlastima u Srbiji i predstavnicima nezvaničnih sila, kao što je bio pukovnik Apis, a samim tim i sa zaverom koja je kovana protiv Franca Ferdinanda.

U ostalim poglavljima knjige obrađene su ličnosti iz viših stepena konspiracije i zavere kao što su Mustafa Golubić, Vladimir Gaćinović, Mark (Mordehaj) Andrejevič (Abramovič) Natanson, Lav (Lejba) Trocki (Bronštajn), Karl Radek, Andrej Juljevič Fejt, zatim neobična misija doktora Kazimirovića.

Trinaesta glava posvećena je članu Arheološkog društva iz Petrograda, Trivdar-Buržinskom i njegovom „razobličavanju” misije kapetana Aleksandra Ivanoviča Verhovskog.

Posebna glava posvećena je vrlo kontroverznoj ličnosti, Vasiliju Štrandmanu, nekadašnjem prvom sekretaru ruskog poslanstva u Srbiji, a kasnijem rukovodiocu ruske emigracije u istoj zemlji. Povezani je njegovo delovanje u diplomatskom svetu, zatim među emigracijom, potom njegov odnos sa Gestapom i sumnja u pripadnost masoneriji.

U Epilogu i Prilogu data su sažeta zaključna razmatranja posledica koje je atentat izazvao i govori se o kontroverznim stavovima istoričara vezanim za događaj, njegove uzroke i posledice.

U knjizi se kao jedan od važnih zaključaka daje istinita činjenica kako je posle tog takozvanog patriotskog čina i njegovih užasnih posledica naročito po Srbiju, upravo ta država kao „nagradu” dobila demografsku katastrofu i potpuni gubitak suvereniteta, koji je trajao do naših dana. Sa krajem Prvog svetskog rata, Srbija nestaje kao država i utapa se u Kraljevinu SHS, potom Kraljevinu Jugoslaviju, zatim u SFRJ, potom u SRJ, sve dok praktično prisilno, posle otcepljenja Crne Gore, ne postaje prividno suverena država. Ovaj sled događaja, kako se u štivu zaključuje, započinje upravo Sarajevskim atentatom.

Fusnote koje prate osnovni tekst predstavljaju istinsko blago ove knjige za svakog ozbiljnog istraživača, ali i za zainteresovanog amatera. Knjiga ima 1130 fusnota koje se sastoje iz relevantnih istorijskih izvora, kratkih biografija skoro svih značajnih ličnosti koje se u knjizi pominju i izvora iz dnevne i periodične štampe, srpske, ali i inostrane, pre svega ruske, austrijske i nemačke.

Ilustracije koje prate tekst nisu brojne, jer autori nisu imali nameru da knjigu opterećuju fotografijama koje su nebrojeno puta viđane i u drugim knjigama, i udžbenicima, i u štampi. U knjizi je ukupno šesnaest fotografija, uglavnom iz ličnog arhiva nedavno preminulog prof. dr Ruperta Štumera (Dr Rupert Stummer), istorijskog istraživača i odličnog poznavaoca doma Habzburga iz Linca u Austriji.

Neophodno je reći i zašto se knjiga zove upravo „Zabranjena istina…”. Razlog leži u činjenici da se autorski pristupilo na sasvim drugačiji način u odnosu na mnoge dosadašnje metode istraživanja ove teme. Sarajevski atentat je istraživan i analiziran u mnogim zemljama Evrope i sveta, ali u mnoštvu tih radova prisutne su pre svega predrasude, uglavnom nacionalne, ali i naučne i socijalne. Dok su jedni autori slučaj predstavljali kao delo srpskog heroizma u ime oslobođenja naroda od okupatora, drugi su to predstavljali kao akt čistog terorizma, potekao isključivo od srpske vlade, koji je izazvao Svetski rat, treći pak kao oblik klasne borbe, četvrti dokazuju svojevoljno delovanje tajne organizacije „Crna ruka”, a ne malo njih su, u ime navodne naučne korektnosti, zaobilazili uzroke i inspiratore, često nazivajući analizu toga takozvanim „teorijama zavere”. Zajedničko svim tim pristupima je to da prenebregavaju postojanje činjenice koje dokazuju da zavera ne započinje sa „Crnom rukom”, srpskom vladom ili pukovnikom Artamonovom, već ima svoje inspiratore koji se nalaze u višim krugovima konspiracije, kao što je masonerija, vođa terorističke organizacije „Narodna volja”, Mark Natanson, zatim Lav Trocki lično, a na kraju tajni krugovi svetske oligarhije, svetske finansijske elite, koja je konspirativnim metodama pokušavala da naruši uravnoteženi konzervativni monarhistički poredak koji je tada postojao u Evropi. U prilog tome piše i poznati ruski naučnik Andrej Fursov, koji je u knjizi citiran.

Činjenice koje se analiziraju u knjizi verovatno su glavni, a možda i jedini razlog što su autori pri pokušaju objavljivanja knjige imali velikih problema u potrazi za izdavačem u Srbiji, koji su redom odbijali da štampaju delo sa ovakvom sadržinom. Isto tako, na blokadu su nailazili i prilikom pokušaja organizacija javnih promocija i oglašavanja u medijima.

Kao zaključak može se reći da ova knjiga ima karakter socioistorijske studije zato što ne govori samo o događaju, opštim uzrocima i opštim posledicama, već definiše funkcionisanje i međusobne odnose državnih struktura i institucija, diplomatije, obaveštajnih službi, tajnih društava i raznih ideologa — svih onih koji su gradili funkcionisanje tadašnjeg društva i sveta u celini.

Knjiga će bez sumnje izazvati interesovanje i zadovoljstvo kako stručne javnosti, tako i šire čitalačke publike, a bez sumnje izazvaće nove polemike, koje su i do sada postojale među mnogobrojnim neistomišljenicima vezanim za ovu temu. To je dodatni kvalitet ovog dela, jer kompetentne, relevantne, na istinitim podacima zasnovane polemike vode stvaranju ukupne slike koja u krajnjem ishodu može dovesti do nepristrasno utvrđene istine.

ANTON VASILJEV, ruski književnik

Podelite:

1 komentar

  1. Pravilno. Pored ovog istraživanja postoji i evrejska istorija tih događaja iz njihovog ugla. Bitno se razlikuje. Oni kažu da su uspeli zakulisnim igrama a tuđim rukama srušiti 4 velike nekontrolisane imperije (germansku, austijskougarsku, rusku i osmansku).

Ostavite komentar

Please enter your comment!
Please enter your name here