Nebojša Vasović: Vtoraя Otečestvennaя voйna – srpski pogled

Podelite:

Ko vlada Istočnom Evropom upravlja Hartlendom,

Ko vlada Hartlendom upravlja Svetskim Ostrvom,

Ko vlada Svetskim Ostrvom upravlja Svetom.

Istočna Evropa, to su Balkan, Ukrajina, Belorusija, Poljska, evropski deo Rusije i Baltičke države. Hartlend se prostire od Volge do reke Jangce, i od Himalaja do Arktičkog okeana, a Svetsko Ostrvo je sva neprekidna kopnena masa Evrope, Azije, Bliskog Istoka i Afrike. U sastav Sveta, osim Svetskog Ostrva, ulaze Australija, Udaljena Ostrva Severna i Južna Amerika, i Britanska Spoljna Ostrva.

Jedini način da Velika Britanija i Sjedinjene Američke Države, oblasti na periferiji, zasnuju i održe globalnu imperiju, svodio se na to da periodično huškaju narode Istočne Evrope jedne na druge, organizuju njihova međusobna klanja, a zatim, pre nego što se ijedan od ovih naroda ekonomski ili vojno oporavi, uspostave njihove međusobne odnose na novoj osnovi, na način koji najviše odgovara održanju i unapređenju Britansko-američke hegemonije.

U Sjedinjenim Državama Amerike danas postoje ljudi koji ulažu metodičan napor da upravljaju celim Svetom. Ti ljudi sa daljine sprovode eksperimente na drugim ljudima, kao na pacovima, bez razumevanja kakve sve posledice mogu proisteći iz takvih postupaka. To su psihopate, i njihove namere su namere ludaka, ali u tom ludilu postoji sistem.

Internacionalna elita zapadnih zemalja, vođena slepom pohlepom i željom za sveobuhvatnom dominacijom, već četiri stotine godina sanja san u kome Država Rusija, oslonac i centar sveta, biva obuzdana, okružena i, na kraju, uništena.

I zašto ti ljudi moraju da sanjaju baš takve snove, to ne može ni da se razume, ni da se objasni.

Ludilo…

——

Sredinom decembra 1914-te godine Kolubarska bitka bila je okončana. Malo je takvih primera u istoriji ratovanja, da se vojska, kojoj je predviđen potpun slom, za kratko vreme reorganizuje, pređe u kontraofanzivu i nanese neprijatelju odlučujući poraz.

Odgovor Velike Britanije i Francuske, na papiru ratnih saveznika Srbije i Rusije, bilo je otpočinjanje Galipoljske operacije, čiji je cilj bio slabljenje Rusije, a ne Otomanske Turske. Anglo-francuske snage napale su Tursku bez prethodnog dogovora sa Rusijom i to je bio jasan pokušaj da se Rusija izbaci sa Crnog mora, a Velikoj Britaniji i Francuskoj omogući kontrola južnog Balkana.

Pokušaj iskrcavanja na Dardanelima završio se katastrofalnim porazom britanskih, francuskih i australijskih snaga. Poslednji saveznički vojnici povukli su se sa turske teritorije 9-og januara 1916-te godine.

Saveznici su, sredinom januara 1916-te godine, odbili da pomognu srpskoj vojsci, koja je, krajem decembra prethodne godine, posle teških marševa preko albanskih planina, po lošem vremenu, stigla u Drač i Valonu, i tamo čekala transportne brodove. 18-og januara ruski car Nikolaj II Romanov uputio je telegram kralju Velike Britanije i predsedniku Francuske, i u tom telegramu je stajalo da će Rusija sa njima raskinuti savez ako ne pomognu srpskoj vojsci.

Intervencija ruskog cara spasla je srpsku vojsku.

Zbog neuspeha anglo-francuske vojske na Zapadnom frontu i teškog položaja srpske vojske na Makedonskom frontu, Komanda ruske vojske je isplanirala, započela i uspešno dovršila operaciju koja se danas zove Brusilovljeva ofanziva. Operacija, koju je lično odobrio car Nikolaj II, trajala je od juna do septembra 1916-te godine. Gubici ruske vojske iznosili su oko pet stotina hiljada ubijenih, ranjenih i nestalih vojnika i oficira, austrougarske vojske oko milion i dve stotine hiljada vojnika i oficira, a nemačke vojske oko tristapedeset hiljada vojnika i oficira.

Brusilovljeva ofanziva je slomila kičmu austrougarske vojske.

Po Brusilovljevim zamislima, suprotno onome što se tada učilo u najvišim vojnim školama, artiljerijska priprema trajala je kratko, a front neprijatelja napadan je i probijan na više mesta, posebno obučenim i pripremljenim vojnim snagama.

Posle Brusilovljeve ofanzive vođenje rovovskog rata postalo je nemoguće.

U jesen 1916-te godine, članovima vlade Velike Britanije postalo je jasno da će rusko prisustvo u oblasti Konstantinopolja biti znatno pojačano posle Velikog rata, a da će Rusija, najverovatnije, steći kontrolu i nad Arapskim poluostrvom. Lord Askvit smenjen je sa mesta premijera i na to mesto postavljen je David Lojd Džordž, dotadašnji ministar finansija.

Lojd Džordž je doneo odluku da svrgne cara Nikolaja i spreči snaženje Rusije. 29-og decembra, u Petrogradu, u zaveri organizovanoj i vođenoj od strane britanske tajne službe (MI6), ubijen je ruski mistik, iscelitelj i prorok, zaštitnik carske porodice, Grigorij Raspućin. Ubistvo Raspućina bilo je direktan udar na Carsku porodicu, a udar na Carsku porodicu bio je udar na Rusku Državu.

Vlada Ujedinjenog Kraljevstva nije smatrala da je Nemačka njen glavni protivnik, već Rusija.

Dva meseca kasnije usledila je Februarska revolucija praćena abdikacijom cara Nikolaja.

Država se raspadala.

Početkom maja 1917-te godine u Petrograd je stigao Lav Trocki, predvodeći “vesnike rata”, grupu sumnjivih avanturista, američkih anarhista i finansijera sa Vol Strita, čiji je cilj bio da “dovrše revoluciju i izvedu Rusiju iz rata”.

Istoričari nikada ne bi smeli da zaborave da je Lav Trocki ušao u Rusiju 1917-te godine, sa američkim pasošem dobijenim zbog direktne intervencije Vudro Vilsona, američkog predsednika, i da je sa sobom nosio deset hiljada američkih dolara, dobijenih iz nemačkih fondova.

David Lojd Džordž, premijer Velike Britanije, predvodnik internacionalne kriminalne grupe koja uključuje obaveštajne službe Velike Britanije, Sjedinjenih Američkih Država, Kanade, Nemačke i Francuske, smislio je, organizovao, i sproveo u delo plan koji je doveo do razaranja Ruske Države, i niza nesreća koje su potom zadesile Rusiju, uključujući i građanski rat koji je trajao sve do 1923-će godine i doveo do strašnih patnji desetina miliona njenih stanovnika.

Razaranja država, masovna ubistva i pljačka i danas su jedini “interesi” onog dela sveta koji nazivamo Zapad.

Svesno je toga rukovodstvo Rusije…

Godine 1911-te, Pangermanski plan je dobio svoj konačni izgled.

U tom planu stajalo je da, pod vrhovnom vlašću Nemačke, treba stvoriti veliku srednjoevropsku federaciju, u koju treba da uđu Nemačka, Austrougarska, Holandija, Belgija, Luksemburg, Švajcarska (bez francuskih i italijanskih kantona), departmani Francuske koji leže na severoistoku od linije Belfor-ušće Some, Ruska Poljska i ruske pribaltičke gubernije. Ta teritorija imala bi 1 722 911 kvadratnih kilometara i 162 miliona stanovnika, 77 miliona Nemaca i 85 miliona stanovnika nenemačke krvi. Na Balkanskom poluostrvu trebalo je, pod hegemonijom Bugarske, stvoriti federaciju koja bi se morala pokoriti Pangermanskoj, time bi velikoj celini prišlo još 22 miliona stanovnika nenemačke krvi. Politički i vojni uticaj Nemačke proširio bi se i na Tursku, Egipat, i Persiju, tako da te zemlje kasnije, u zgodan čas, dođu takođe pod vlast Nemačke, što bi značilo novih 20 miliona stanovnika nenemačke krvi…

northern-africa-middle-east-map

Ovakvo formiranje jedne Pangermanske imperije u srcu Evrope, na način starog Rimskog carstva, bilo je, po koncepciji tvoraca Pangermanskog plana, samo prvi korak na putu do vlasti nad celim Svetom. Sledeći korak trebalo je da bude osvajanje svetskog tržišta. To je moglo da uspe samo u slučaju da Nemci ovladaju nekom svetskom saobraćajnom linijom, a to se, opet, moglo postići realizacijom grandioznog projekta svetske železničke mreže koja bi povezivala Centralnu Evropu i Aziju. Taj železnički put, čije bi glavne deonice bile Berlin-Kale, Berlin-Riga i Hamburg-Berlin-Carigrad-Persijski zaliv, vezivao bi jednom gigantskom linijom Severno i Baltičko more sa Sredozemnim morem, a zatim Atlantski okean sa Indijskim i Tihim okeanom, i postao bi najvažnija tranzitna veza između dva svetska okeana. Prolazeći gotovo sav po teritoriji Pangermanskog Carstva, on bi na “nulu značaja” sveo značenje Sredozemnog mora i Sueckog kanala, i garantovao silnu moć i ekonomsku hegemoniju toj velikoj nemačkoj državi ne samo u Evropi nego i na celom svetu. Na taj način bi Nemačka postala jedini posrednik u međuokeanskom saobraćaju i vladarica najvažnije tranzitne linije. Pod “kapu” Berlina došla bi teritorija od 4 015 146 kvadratnih kilometara, sa 204 miliona stanovnika, od kojih bi samo 77 miliona bili Nemci…

U Sjedinjenim Državama Amerike, početkom dvadesetog veka, od oko 100 miliona stanovnika, svaki sedmi, otprilike, bio je Nemac. Nemci su bili najgušće naseljeni oko upravnih i trgovačkih centara na istoku zemlje i blizu Velikih jezera, a u nekim važnim gradovima činili su trećinu stanovništva. Bili su dobro organizovani, stvorili su “državu u državi”, bilo ih je među članovima vašingtonskog Kongresa i veoma su uticali na industriju i politiku Sjedinjenih Država. Sve to nam donekle tumači zašto su Sjedinjene Države Amerike, tek u aprilu 1917-te godine, posle dugog oklevanja, ušle u Rat na strani Antante.

Što se Rusije tiče, u Pangermanskom planu bili su predviđeni još okrutniji zavojevački metodi. Pošto joj se objavi rat i njena „vojna snaga smrvi“, valjalo ju je svesti na državu drugog reda, otkinuti od nje toliko teritorija da bude konačno odrezana od Evrope, „potisnuta iza Dnjepra“, oduzeti joj celu obalu Baltika, oteti joj zemlje pogodne za razvoj poljoprivrede i stvoriti na njen račun niz novih država, naročito Ukrajinu, koje bi slušale Berlin.

Budući da je linija Hamburg-Persijski zaliv zamišljena kao glavna saobraćajna arterija Pangermanskog Carstva, a ona preseca Balkansko poluostrvo sa jednog kraja na drugi, jasno je da bi balkanskim državama pripala značajna uloga. Zato je balkanska ratna pozornica, iako na prvi pogled neznatna, bila za vreme Rata od izuzetne važnosti, i sudbina Velikog rata rešila se baš na njoj.

U Prvom svetskom ratu, front na Istoku bio je duži nego front na Zapadu.

Ratište je bilo ograničeno Baltičkim morem na zapadu i Minskom na istoku, Sankt Peterburgom na severu i Crnim morem na jugu. Dužina fronta od preko 1600 kilometara značajno je uticala na način ratovanja jer, dok se na Zapadu vodio rovovski rat, linija fronta na Istoku se češće i lakše menjala, tako da rovovi nisu mogli da se razviju. Zbog dužine fronta, gustina vojnika na liniji bila je relativno mala, pa je probijanje fronta bilo lakše.

Rat na Istoku započeo je ruskom invazijom istočne Pruske i austrougarske provincije Galicije. Ruska vojska pretrpela je poraz u bici kod Tanenberga u avgustu 1914-te godine. Druga ekspedicija na Galiciju, pod komandom Alekseja Brusilova, bila je mnogo uspešnija, jer su u septembru Rusi dobili bitku u Galiciji, i započeli su opsadu tvrđave Pšemisl, na putu prema Krakovu. Tvrđavu Pšemisl, koju je Ruska vojska zauzela u martu 1915-te godine, Nemci su povratili već u junu iste godine, tokom velike Gorlice-Tarnov ofanzive, koja je trajala od maja do septembra 1915-te godine. Rusi su, uz velike gubitke (240 000 ruskih vojnika prema 90 000 nemačko-austrijskih), morali da napuste Galiciju, izgubili su Poljsku i deo Litvanije.

8-og septembra 1915-te godine, car Nikolaj II Romanov lično je preuzeo komandu nad vojskom. Uprkos teškom porazu, povlačenje ruske vojske odvijalo se u dobrom redu, tako da Rusija nije bila izbačena iz rata. Sa druge strane, da bi održavali veliku ofanzivu, Nemci su morali da dovlače vojsku sa Zapadnog fronta, smanjujući svoje šanse u sukobu sa Francuzima i Britancima. Krajem 1915-te godine, nemačko-austrougarsko napredovanje bilo je zaustavljeno na liniji Riga-Jekobpils-Dvinsk-Baranoviči-Pinsk-Dubno-Ternopil, i ova linija nije doživela veće promene do kolapsa Rusije 1917-godine.

brusilovskii_-proryv

Stručnjaci ističu da je događaj koji je obeležio vojna dejstva na istočnoevropskom ratištu tokom Prvog svetskog rata bila ofanziva na ruskom Jugozapadnom frontu 1916-te godine, pod komandom generala Alekseja Aleksejeviča Brusilova, tokom koje je ostvaren operativni proboj neprijateljskog fronta, prvi put otkada se vode rovovski, pozicioni, „kordonski“ ratovi, što nikada ranije nije uspelo ni Nemcima, ni Austrougarima, ni Englezima, ni Francuzima, da je ova operacija, koja je predstavljala značajan napredak u ruskoj taktici i začetak nove važne etape u razvoju vojne nauke, bila uspešna zahvaljujući novom načinu napada koji je Brusilov uveo, pa je proboj neprijateljskih linija izvršavan na više mesta dužinom celog fronta, a ne samo na jednom mestu, kao što je do tada bilo praktikovano, da je proboj na glavnom pravcu kombinovan sa pomoćnim udarima na drugim pravcima, da je posle toga dolazilo do „raspada“ cele pozicione linije neprijatelja, i on više nije bio u mogućnosti da pregrupiše i skoncentriše svoje rezervne snage za odbijanje glavnog udara, da je Brusilovljeva inovacija bilo uvođenje malih, elitnih, specijalizovanih, udarnih, “šok” snaga, koje su napadale slabe tačke neprijatelja, pa je glavnina snaga mogla potom da iskoristi te proboje, “breše”, u odbrani da bi razbila neprijateljsku liniju odbrane na širokom frontu, da je takva “taktika šoka” bila značajan napredak u odnosu na dotadašnju “taktiku ljudskih talasa” koja se koristila tokom Prvog svetskog rata i još, da je infiltraciona ili Hutjerova taktika, koju su kasnije koristili Nemci na Zapadnom frontu, bila varijanta Brusilovljeve taktičke inovacije koja je igrala važnu ulogu i kasnije, tokom ranih nemačkih “blickrig” ofanziva početkom Drugog svetskog rata.

brusilv33

Eksperti navode, još, da je Brusilovljeva ofanziva bila najveća ruska pobeda i vrhunac ruskih ratnih napora u Prvom svetskom ratu.  To je bila velika ofanziva ruske Carske armije protiv Centralnih sila, izuzetan primer dobrog vođstva i planiranja. Započela je 4-og juna i trajala do 20-og septembra 1916-te godine, da se odigrala u današnjoj Ukrajini, u Galiciji, u blizini gradova Lavov, Luck i Kovel. Rezultat ofanzive je rusko zauzimanje Galicije i Bukovine. Ova ofanziva, koja je dobila ime po komandantu ruskog Jugozapadnog fronta Alekseju Brusilovu, slomila austrougarsku vojsku, a zapadne saveznike spasila od nemačkog pritiska na Zapadnom frontu. Brusilov, pre napada, sakupio je 4 armije sa ukupno 40 pešadijskih i 15 konjičkih divizija, a austrougarska vojska imala 39 pešadijskih i 10 konjičkih divizija.

97_html_28285932

Austrougarska vojska je bila dobro utvrđena, u tri reda dobro projektovanih odbrambenih linija. Brusilov je pripremio iznenadni napad na frontu dužine 500 kilometara. Ruski generalštab je zahtevao od Brusilova da skrati front napada, kako bi omogućio veću koncentraciju ruskih snaga, ali da je Brusilov insistirao na svom planu, pa je tako i ostalo, pa onda, da su Rusi uspeli da se privuku na 100 metara od austrougarskih linija, a ponegde i na 75 metara, pre napada, koji je započeo 4-og juna, masivnom, preciznom i kratkom baražnom artiljerijskom vatrom na austrougarske linije. Ključno je bilo to da je artiljerijska paljba bila kratka i precizna, što se razlikovalo od dotadašnjih običaja dugog artiljerijskog napada, jer je dugi artiljerijski napad obično omogućavao braniocima da dovuku rezervne snage, i da isprazne prednje rovove.

Početni napad Brusilovljevih armija bio uspešan i da su austrougarske linije bile probijene. To je omogućilo da 3 od 4 Brusilovljeve armije potom napreduju na širokom frontu, a potom, da je već 8-og juna 1916-te godine ruska vojska zauzela Luck. Austrijski nadvojvoda Jozef Ferdinand je jedva uspeo da pobegne iz grada pre ulaska Rusa, da ta činjenica svedoči o tome kolika je bila brzina ruskog napredovanja. Rusi, do tog trenutka, već bili zarobili 200 000 austrijskih vojnika, da su, međutim, Brusilovljeve snage postale previše rastegnute, pa je on dao do znanja Alekseju Evertu, komandantu ruske Zapadne armijske grupe, da dalji uspeh zavisi od toga da li će Evert krenuti u ofanzivu sa ostalim snagama. Evert, koji je bio protiv Brusilovljevog plana, jer je smatrao defanzivnu taktiku prikladnijom, nastavio da odugovlači, što je nemačkoj Vrhovnoj komandi dalo dovoljno vremena da pošalje pojačanja na Istočni front.

Stručnjaci dodatno tvrde da je, kada je Luck pao, šef nemačkog Generalštaba Erih fon Falkenhajn ubedio austrijskog feldmaršala Konrada fon Hecendorfa da prebaci vojsku sa Italijanskog fronta da bi se suprotstavio Rusima u Galiciji. General Paul fon Hindenburg, posleratni drugi predsednik nemačke Vajmarske republike, uspeo da brzo dopremi trupe, 34 divizije, zbog dobrih železničkih pruga u Nemačkoj, i pošalje ih u pomoć Austriji, što je spasilo Austrougarsku od potpunog poraza i izlaska iz rata.

Zatim ruski general Evert slabu i loše pripremljenu ofanzivu započeo je tek 18-tog juna, a nemački general Aleksander fon Luzingen 24-og jula izvršio kontranapad južno od grada Kovela. Brusilov, 28-og jula, nastavio je sa ofanzivom i, uprkos slaboj opskrbljenosti vojske, uspeo 20-og septembra da stigne do Karpata. Kada je ruska Visoka komanda počela da šalje vojsku sa Evertovog fronta u pomoć Brusilovu, on se tome opirao, smatrajući da višak vojske može samo da “začepi front”. Ofanziva potpuno je prestala krajem septembra 1916-te godine, zbog iscrpljenosti vojnih snaga uključenih u operaciju.

Najzad, ofanziva je potpuno uspela, jer je “slomljena kičma” austrougarske vojske, koja je izgubila oko 1 200 000 ljudi, uključujući 400 000 zarobljenika, i koja do kraja rata više nije bila u stanju da izvede uspešan napad, već se morala oslanjati na nemačku vojsku. Rusi su zarobili i 581 artiljerijsko oruđe, 448 minobacača i 1795 mitraljeza. Još treba naglasiti da su, zahvaljujući ovoj ofanzivi, Francuzi uspeli da zadrže Verden a Italija je bila spasena od sigurnog i potpunog poraza.

I ruski gubici su bili veliki, blizu pola miliona ljudi…

Krajem 1916-te godine, uslovi života u velikim gradovima u Rusiji osetno su postali teži. Postalo je veoma teško doći do hrane, a vladini službenici brinuli su koliko će dugo trajati narodno strpljenje. Broj štrajkova se znatno povećao i nezadovoljstvo carističkim režimom postojano je raslo.

Soldiers_demonstration.February_1917

U novembru 1916-te godine, državna Duma upozorila je cara Nikolaja da će “katastrofa zadesiti zemlju ukoliko se ne uvede neka forma ustavne vladavine”.

Mesec dana kasnije je u Petrogradu došlo do već pomenutog ubistva Grigorija Raspućina, organizovano jer je Lojd Džordž, premijer Velike Britanije skovao plan da svrgne cara Nikolaja II, i na presto dovede njegovog rođaka, princa Dmitrija, znatno podložnijeg britanskom uticaju. Zbog velikog Raspućinovog uticaja na cara Nikolaja i caricu Aleksandru, britanski agenti bili su ubeđeni da car može biti svrgnut samo ako se Raspućin ili “privoli” na saradnju, ili likvidira. U skladu sa britanskim uputstvima, princ Feliks Jusupov, prijatelj princa Dmitrija, trebalo je da namami Raspućina u svoju kuću i tamo ga, uz pomoć britanskih agenata, natera da utiče na caricu Aleksandru da ona navede svog supruga Nikolaja da presto Rusije preda baš princu Dmitriju, britanskom izabraniku.

Uprkos ekstremnom mučenju kojem su ga podvrgli britanski agenti, Raspućin nije pristao, i zbog toga je ubijen.

Ubistvo je izvršio Osvald Rajner (Oswald Rayner), agent MI6, bliski prijatelj princa Jusupova iz vremena kada su obojica studirala na Oksfordskom univerzitetu, a smrtonosni hitac je taj profesionalni ubica ispalio iz revolvera Vebli (Webley), kalibra 0.455, iz neposredne blizine, u centar Raspućinovog čela.

Britanci su se nadali da će Carska porodica bez Raspućina biti manje zaštićena i više izložena njihovom uticaju. Ubistvo je bilo nastavak politike čiji je cilj bio da se umanji ruski uticaj na Crnom moru, Balkanu i u Centralnoj Aziji, a koju su visoki britanski zvaničnici vodili tokom celog devetnaestog veka.

Raspućinovo ubistvo je svedočilo o beznadežnoj podeli unutar carske porodice i državne uprave. To je bio jasan i nedvosmislen udar na vrh Ruske Države i država to nije izdržala, počela je da se raspada.

Ruski carski režim srušen je dva meseca kasnije, tokom Februarske revolucije 1917-te godine, a godinu dana kasnije car i cela njegova porodica bili su pobijeni.

KERENSKII_Aleksandr_Fedorovich1

Ruska Privremena vlada koja je zamenila carsku upravu upravljala je Rusijom do boljševičkog prevrata, 25-og oktobra 1917-te godine. Najistaknutija ličnost u tom periodu, Aleksandar Kerenski, predsednik Vlade i ministar rata, naredio je započinjanje ofanzive protiv Nemaca u julu 1917-te godine, i ta se ofanziva katastrofalno završila. “Najdemokratskija armija na svetu”, kako je Kerenski nazivao rusku vojsku, povukla se više od 200 kilometara u odnosu na početnu liniju fronta. U okviru vojske delovalo je mnogo defetističkih agitatora, koji nisu bili kažnjavani.

Početkom maja 1917-te godine, u Petrograd je stigao Lav Davidovič Bronštajn-Trocki. Putovanje u Rusiju započeo je šest nedelja ranije, 26-og marta, kada je parobrod “Kristijanfjord” napustio Njujork, a Trocki bio na njegovoj palubi sa pasošem Sjedinjenih Američkih Država u rukama, u društvu sa drugim “interesantnim osobama”, američkim anarhistima, finansijerima sa Vol Strita, avanturistima iz raznih zemalja, internacionalnom bandom vesnika rata, od kojih se mali broj ukrcao na brod da bi se u Rusiji bavio zakonom dozvoljenim poslovima.

Trot1-1024x666

Kada je u aprilu, tokom puta, u Halifaksu u Kanadi, Trocki uhapšen i pritvoren, zajedno sa ostalim “štetnim osobama”, jer je kanadska vojno-obaveštajna služba imala saznanja da on “ima vrlo bliske odnose sa nemačkim Glavnim štabom i da deluje po nemačkim instrukcijama”, britanska Vlada je bila nalogodavac oslobađanja Trockog iz kanadskog zarobljeništva, i obezbedila mu je britansku vizu za tranzit i rusku dozvolu za ulazak. Sva ova pomoć imala je za cilj da se on vrati u Rusiju i započne revoluciju-razaranje ruske države.

Sa druge strane, u aprilu 1917-te godine, Vladimir Iljič Uljanov-Lenjin je, sa grupom od tridesetak ruskih revolucionara, uglavnom boljševika, putovao specijalnim, zapečaćenim vozom iz Švajcarske, preko Nemačke i Švedske, za Petrograd u Rusiji. Krenuli su da se pridruže Trockom u “dovršavanju revolucije”, a njihov put preko Nemačke je bio odobren, pomognut i finansiran od strane nemačkog Glavnog štaba. Zajedno sa Lenjinom putovali su i budući boljševički prvaci Zinovjev i Radek, a voz se, u pratnji dva nemačka oficira i nekoliko vojnika, smeo u Nemačkoj zaustaviti samo zbog snabdevanja namirnicama. Stigli su u Petrograd za dva dana, 16-tog aprila 1917-te godine.

wr-720.sh-18

002

Lenjinov prelazak u Rusiju je bio deo plana usvojenog od strane nemačke Vrhovne komande, kako bi se pomogla dezintegracija ruske vojske i tako eliminisala Rusija iz Prvog svetskog rata. Lenjinovo putovanje za Rusiju odobrio je lično nemački kancelar Teobald fon Betman-Holveg, isti čovek koji je 1914-te godine objavio svetu da je nemačka garancija Belgiji bila samo “parče papira”. Betman-Holveg je instrukcije o ovom prelasku dao nemačkom predstavniku u Bernu, početkom aprila 1917-te godine.

Otac Aleksandra Kerenskog, predsednika Privremene vlade, Fjodor Kerenski, bio je učitelj Vladimira Uljanova Lenjina, a otac Lenjina, direktor Simbirskih škola Ilja Nikolajevič Uljanov, bio je Fjodorov nadređeni. Porodice Kerenski i Uljanov održavale su prijateljske odnose u Simbirsku, jer je u njihovom načinu života, socijalnom statusu, interesima i poreklu bilo mnogo toga zajedničkog.

Ministarstvo Sjedinjenih Američkih Država i ambasador Frensis u Petrogradu bili su dobro informisani o namerama i napredovanju boljševičkog pokreta. “Štetne osobe” su u leto 1917-te godine, koristeći nove američke i ruske pasoše, ulazile u Rusiju. O raspadu vlade Kerenskog javljeno je tokom septembra, dok su trajale boljševičke pripreme za prevrat. Bar šest nedelja pre boljševičke faze revolucije, britanska vlada upozorila je svoje građane u Rusiji da treba da napuste ovu zemlju. Pronosile su se glasine da je “većina boljševika stigla iz Amerike”, jer su američki krupni kapitalisti i bankari videli Rusiju kao buduće tržište, i zbog toga želeli da tamo steknu čvrst oslonac.

9f0f2fb941c07a540c3f56d478c73c9e

24-og oktobra 1917-te godine (po julijanskom kalendaru), odnosno 6-og novembra (po gregorijanskom kalendaru), Vladimir Iljič Uljanov-Lenjin je poveo svoje snage na pobunu u Petrogradu, protiv neefikasne Privremene vlade Aleksandra Kerenskog. Nemiri u Petrogradu su, uglavnom, protekli bez prolivene krvi, a Crvena garda, predvođena boljševicima, zauzimala je vladine ustanove bez velikog otpora, dok je juriš na Zimski dvorac izvršen u noći između 6-og i 7-og novembra. Dvorac je zauzet u dva sata posle ponoći, i 7-mi novembar je uzet kao zvanični datum Oktobarske revolucije. Predratno prijateljstvo porodica Kerenski i Uljanov moglo bi biti jedan od razloga zašto su pobunjenici nailazili na malo ili nimalo otpora prilikom osvajanja važnih državnih institucija. Uspeh Oktobarske revolucije transformisao je rusku revoluciju po karakteru od liberalno-kapitalističke u socijalističku.

Nova ruska boljševička vlada rešila je da uspostavi mir sa Nemačkom, kao što je pre revolucije obećano ruskom narodu. Pregovori o miru počeli su 22-og decembra 1917-te godine, u gradu Brest-Litovsku (danas grad Brest u Belorusiji). Sa nemačke strane, jedan od glavnih pregovarača bio je Maks Hofman, komandant nemačkog Istočnog fronta. Stalni sukobi Trockog i Hofmana doveli su do povlačenja ruske delegacije sa pregovora 10-og februara 1918-te godine i do jednostrane objave prekida neprijateljstva sa ruske strane, što je rezultiralo pozicijom “ni mir ni rat”.

img22

Posledice su bile gore nego što je ruska boljševička vlada očekivala.

Primirje je prekinuto 18-og februara, i Centralne sile su, u roku od dve nedelje, zauzele najveći deo Ukrajine, Belorusije, i Baltičkih zemalja. Kroz Baltičko more nemačka flota se približavala prestonici Rusije, Petrogradu, i 3-eg marta boljševička ruska vlada je pristala na uslove mira znatno nepovoljnije od prvobitnih, ponuđenih na pregovorima. Zvanični sporazum, Brest-Litovski mir, potpisan je 6-og marta 1918-te godine. Za boljševičku vladu mir je bio jedini izbor, jer je stara ruska vojska, postepeno organizovana u Crvenu armiju radnika i seljaka, još uvek bila u rasulu kada su Nemci započeli svoje napredovanje februara 1918-te godine.

Brest-Litovski mir bio je za Rusiju i katastrofa i poniženje.

Od Rusije je bila otrgnuta teritorija od 780 000 kvadratnih kilometara, sa 56 miliona stanovnika (trećina stanovništva Ruske Imperije), na kojoj se nalazilo 27 procenata kultivisanog poljoprivrednog zemljišta, 26 procenata železničke mreže, 33 procenta tekstilne industrije, teritorija na kojoj je topljeno 73 procenta gvožđa i čelika, na kojoj se kopalo 89 procenata kamenog uglja, proizvodilo 90 procenata šećera, na kojoj se nalazilo 918 tekstilnih fabrika, 574 pivare, 133 fabrike duvana, 1685 destilerija, 244 hemijska preduzeća, 615 fabrika celuloze, 1073 fabrike mašinogradnje, teritorija na kojoj je živelo 40 procenata industrijskih radnika Ruske Imperije. Pratećim sporazumom, potpisanim u Berlinu 27-og avgusta 1918-te godine, predviđeno je i to da Rusija isplati Nemačkoj šest milijardi maraka odštete.

Tek sa okončanjem Drugog svetskog rata, trideset godina kasnije, poništeni su svi teritorijalni gubici Rusije iz Brest-Litovskog sporazuma.

Gubitak svih ovih teritorija izazvao je veliki broj antiboljševičkih grupa, unutar i izvan Rusije, da stupi u borbu protiv nove vlasti, pa je građanski rat u Rusiji, koji je započeo odmah posle Oktobarske revolucije, trajao sve do 1923-će godine. Većina borbi završila se 1920-te godine, ali je značajan otpor u nekim delovima Rusije postojao i 1922-ge godine.

8d86d14effbbe7450d649210e5b841c7

Građanski rat se uglavnom vodio između Crvenih, koji su većinom bili komunisti i revolucionari, i Belih, široke koalicije monarhista, konzervativaca, liberala i socijalista koji su se protivili boljševičkoj revoluciji. Nacionalistički pokret, poznat kao „Zeleni“, i anarhisti, poznati i kao „Crna garda“, igrali su mnogo manju ulogu u ratu, ponekad su napadali i Crvene i Bele, a ponekad ratovali između sebe. Na strani Belih intervenisali su Antanta i neke druge zemlje, što je dalje razbuktavalo građanski rat i dovodilo do novih žrtava.

Rat je vođen je na tri glavna fronta, istočnom, južnom i severozapadnom, i može se, grubo, podeliti na tri perioda.

Prvi period je trajao od Oktobarske revolucije do primirja. Prvo je, krajem novembra 1917-te godine, nova boljševička vlada proglasila da će tradicionalnom kozačkom zemljom sada upravljati država, što je izazvalo pobunu Dobrovoljačke armije u Donskoj oblasti, koju je predvodio general Kaljedin. Zatim je potpisivanje Brest-Litovskog mira rezultiralo direktnom intervencijom saveznika u Rusiji i naoružavanjem vojnih snaga koje bi se suprotstavile vladi boljševika. Većina borbi u ovom periodu bile su sporadične i uključivale su male grupe boraca, a među učesnicima su bili Česi, poznati kao Češka legija ili Beli Česi, i Poljaci iz 5-te Poljske pešadijske divizije.

Lenjin je bio iznenađen izbijanjem građanskog rata i u početku je potcenjivao veličinu snaga koje su ustale protiv nove vlade.

Drugi period građanskog rata je bio ključan, i trajao je od januara do novembra 1919-te godine. Uz veliku pomoć većeg broja zemalja, koje su poslale vojsku, naoružanje i opremu, napredovanja Bele armije su u početku bila uspešna. Na sva tri fronta, sa juga (pod Denjikinom), sa istoka (pod Kolčakom) i sa severozapada (pod Judeničem) Bela armija potisnula je Crvenu armiju. Međutim, reorganizovana Crvena armija oterala je nazad Kolčakove snage u junu, a Denjikinove i Judeničeve snage u oktobru. Borbena moć svih Belih armija je slomljena sredinom novembra, skoro istovremeno.

vrang-6

Treći period rata je bila opsada poslednjih snaga Belih na Krimu. Petar Vrangel je okupio ostatke Denjikinove vojske i utvrdio njene pozicije na Krimu. Oni su držali svoje pozicije dok se Crvena armija nije vratila iz Poljske, gde se borila u Poljsko-sovjetskom ratu. Kada se Crvena armija, u punoj snazi, obrušila na Bele, oni su brzo bili nadjačani, a preostali vojnici su se evakuisali u Carigrad u novembru 1920-te godine.

Japanci, koji su hteli da prisvoje Amurski region u istočnom Sibiru, konačno su povukli svoje snage u oktobru 1922-ge godine, jer su boljševičke snage postepeno preuzimale kontrolu nad celim Sibirom.

U inostranoj vojnoj intervenciji u Rusiji (1918-1921) učešće je uzelo četrnaest zemalja, a najveći broj vojnika uputile su:

Velika Britanija (1918-1919), blizu 40 000 vojnika, između ostalih i južno-ruski tenkovski odred i 47-ma eskadrila na jugu Rusije, intervencija u Gruziji; Sjedinjene Američke Države (1918-1919), na severu Rusije oko 6000 vojnika, u Sibiru oko 9000; Francuska (1918-1919), na severu Rusije oko 2000 vojnika i inženjera, intervencije u Ukrajini, na Krimu, Odesi, Sevastopolju; Australija (1918-1919), Arhangelsk, Murmansk, oko 4000 vojnika; Kanada (1918-1919), Arhangelsk, Murmansk, oko 4000 vojnika uključujući 500 artiljeraca; Italija (1918-1919), Murmansk, oko 2000 ljudi; Rumunija, okupacija Besarabije; Poljska, blizu 30 000 vojnika, 4-ta divizija generala Želigovskog na Jugu Rusije i u Odesi, 5-ta divizija pukovnika Rumšija koja je kontrolisala Transsibirsku železnicu u rejonu Novonikolajevska; Češka, oko 30 000 vojnika, Češka legija, uglavnom ratni zarobljenici i dezerteri iz austrougarske vojske, na strani „bele demokratske kontrarevolucije“ kontrolisala je najveći deo Transsibirske železnice, od Bajkalskog jezera do planine Ural, zauzela Jekaterinburg u julu 1918-te godine; Japan, blizu 30 000 vojnika, Vladivostok, Sahalin, Transsibirska železnica od Verhneudinska do Habarovska.

Legenda ruske carske vojske, general Aleksej Brusilov, čovek po kome je Brusilovljeva ofanziva dobila ime, začetnik nove faze vojne nauke, još na samom početku revolucije čvrsto je rešio da bude sa vojnicima i sa vojskom, dok ga ne smene. Bilo mu je teško da prihvati novu vlast, jer je bio vernik i monarhista, ali je svima govorio da je dug svakog građanina da bude uz svoj narod i živi sa svojim narodom, bez obzira na cenu.

Njegov sin jedinac služio je u Crvenoj konjici, bio je zarobljen i zatim streljan. General Aleksej Brusilov umro je od upale pluća 1926-te godine, u 72-oj godini života.

 

Rusija je, posle građanskog rata, bila u ruševinama.

Od Ruske Imperije, koja je 1914-te godine imala 175 miliona stanovnika, odvojene su teritorije Poljske, Finske, Litvanije, Letonije i Estonije, zapadne Ukrajine, Belorusije, Karske oblasti u Jermeniji i Besarabije.

Poznavaoci tvrde, opisujući posledice građanskog rata u Rusiji, da je broj stanovnika u oblastima preostalim od Ruske Imperije iznosio „ne više od 135 miliona“, a ljudski gubici u ovim oblastima, kao posledica ratova, epidemija, emigracije, pada nataliteta, od 1914-te godine, “ne manje od 25 miliona stanovnika”. Tokom građanskog rata u Rusiji, od gladi, bolesti, terora i u borbama je poginulo od 11 do 13 miliona ljudi, a od tog broja oko milion boraca Crvene armije. U inostranstvo je otišlo više od 2 miliona ljudi. Ukupna šteta nacionalne privrede je iznosila preko 50 milijardi zlatnih rubalja. Industrijska proizvodnja opala do nivoa od 4 do 20 procenata u odnosu na nivo iz 1913-te godine. Razrušeni su mnogi rudnici, izrazito su stradala preduzeća koja su proizvodila ugalj u Donjeckom basenu i preduzeća za preradu nafte u rejonu Bakua, Urala i Sibira, da oprema nije obnavljana, da je zbog nedostatka goriva i sirovina zaustavljen rad mnogih fabrika, a radnici bili prinuđeni da napuste gradove i odu na selo. Metalurgija pje roizvodila onoliko metala koliko se proizvodilo u vreme Petra I. Proizvodnja pamuka je pala na 5 procenata, a gvožđa na 2 procenta predratnog nivoa, broj konja opao sa 35 miliona 1916-te godine na 24 miliona 1920-te, a stoke sa 58 miliona grla na 37 miliona grla. Proizvodnja u oblasti zemljoradnje smanjena za 40 procenata. Jedan američki dolar je vredeo dve rublje 1914-te godine, a 1200 rublji 1920-te godine. Gotovo sva “imperijalna inteligencija” bila uništena, da se dramatično uvećao broj dece koja su živela na ulici a bez roditeljskog staranja, i još, kao da sve to nije bilo dovoljno, da su suše 1920-te godine i 1921-ve godine, i velika glad 1921-ve godine, nesreću još više pogoršali.

K2CsSclZZ777_1935196_XL

Ruski građanski rat bio je najveća nacionalna katastrofa koju je Evropa do tada videla.

U Sovjetskom Savezu, 1922-ge godine, više od 7 miliona dece, o kojima niko nije brinuo, živelo je na ulicama porušenih ruskih gradova.

Majke i očevi, babe i dede, stričevi, strine, ujaci, tetke, svi su bili mrtvi.

Sama deca, u razrušenim gradovima, bez igde ikog.

U doba gladi i bolesti.

Milioni ruske dece…

Dobro obavljen posao gospodine Lojd Džordž.

Dobro obavljen posao gospodo iz MI6.

Kakav uspeh.

Proizvesti toliko ljudske patnje.

Pretvoriti toliko živih ljudskih bića u leševe.

U Rusiji…

Fond Strateške Kulture

Podelite:

Ostavite komentar

Please enter your comment!
Please enter your name here